Cancık Mağarası, Kahramanmaraş'ın tarihi ve kültürel mirasında önemli bir yere sahiptir. İşte bu mağara hakkında detaylı bilgiler:
Tarihsel Önemi:
- Hristiyan Ruhbanlar Manastırı:
- 800'lü yıllardan itibaren Hristiyan ruhbanlar tarafından manastır olarak kullanılmıştır.
- Dünyadan elini eteğini çekmiş ruhbanlar, inzivaya çekilerek burada ibadetle meşgul olmuşlardır.
- Besim Atalay'ın Kayıtları:
- Maraş tarih ve coğrafyası üzerine ilk eseri yazan Besim Atalay'a göre, mağara 1517 yılına kadar münzevilerin merkezi ve kilisesi olarak kullanılmıştır.
- Milli Mücadele Dönemi:
- Maraşlıların Fransızlara karşı verdiği Milli Mücadele'de, Kuvayi Milliye çeteleri tarafından karargah olarak kullanılmıştır.
- 1920 yılının zorlu kış şartlarında, çetelere sığınak olmuştur.
- Milli Mücadele hatıratlarında, Elbistan jandarma bölük komutanı Yüzbaşı Muhtar Efendi ve Elbistan'ın önde gelen isimlerinin çeteleriyle birlikte Cancık'a geldiği belirtilmektedir.
- Bertiz, Göksun, Elbistan ve Yenicekale çeteleri Cancık Mağarasında toplanmış, ve sevk ve idareleri buradan yapılmıştır.
- Yörük Selim Bey'in de beraberindeki atlı ve yaya çetelerle birlikte şiddetli kar altında günlerce süren yolculuktan sonra gelip yerleştiği mekândır.
Coğrafi Konum:
- Maraş'ın kuzeybatısında, Ahırdağı eteklerinde yer almaktadır.
- Tarihi kent merkezine 5 km uzaklıkta bulunmaktadır.
- Günümüzde şehirle birleşmiş durumdadır.
Mevcut Durum:
- Mağara duvarlarındaki sembol ve işaretler, define arayıcıları ve tarihi eser kaçakçıları tarafından tahrip edilmiştir.
- Cancık Mağarası olarak bilinse de insan eliyle oyulmuş yapay bir mekan aslında burası. Doğal bir mağaranın insanlar tarafından genişletilmesiyle oluşturulmuş da olabilir.
- İçerde üç tane kemer formunda tamamlanamamış ya da sonradan tahrip edilmiş niş yer alır. Bu nişler mezar odaları veya mabed bölümleri olabilir.
- 10 m yüksekliğinde 5-6 m genişliğinde güneye bakan girişe sahiptir.
- Girişin üst tarafı kaba kesme taşlarla örülü yaklaşık 5 m çapında bugün yarısı yıkılmış kubbe ile örtülüdür.
- Ziyaretçilerine hem şehrin tarihini hem de halkının mücadele ruhunu günümüzde de anlatmaya devam ediyor.
Cancık Mağarası, Kahramanmaraş'ın zengin tarihine tanıklık eden önemli bir mekandır.
