Büyükyapalak Mahallesi, Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesine bağlıdır ve zengin tarihi ve kültürel dokusuyla dikkat çeken bir yerleşim yeridir. İşte büyükyapalak Mahallesi hakkında detaylı bilgiler:
Tarihçe:
- Mahallenin adı, Yozgat'tan Elbistan'a göç eden iki aşiretten gelmektedir. Bu aşiretlerden biri Büyükyapalak'a, diğeri ise Küçükyapalak Mahallesi'ne yerleşmiştir.
- "Yapalak" kelimesi sözlükte baykuş, puhu kuşu veya gürbüz, güçlü anlamlarına gelmektedir.
- Mahalle sakinleri, kelimenin asıl telaffuzunun "Japalak" veya "Capalak" olduğunu, ancak "J" veya "C" harfi yerine "Y" kullanılması nedeniyle "Yapalak" şekline dönüştüğünü belirtmektedir.
- Mahallenin kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Ancak, 1540 sonrası Osmanlı Tahrir Defterleri'nde "Yapalak-ı Sagir" adında bir yerleşimden bahsedilmektedir.
- Mahallenin, günümüzdeki yerinden önce "Eskiören" mevkiinde bulunduğu ve daha sonra bugünkü yerine taşındığı rivayet edilmektedir.
- yüzyıl sonlarına doğru, Yozgat'ın Boğazlıyan ilçesindeki Yapalak köyünden bir grup göçmenin mahalleye yerleştiği bilinmektedir.
Coğrafi Konum ve İklim:
- Elbistan Ovası'nın kuzeyinde yer alır ve 1238 metre yüksekliktedir.
- Batı ve güney kısımları genellikle tarım arazileriyle kaplıdır.
- Elbistan, Doğu Anadolu Bölgesi'nin güneybatısında yer aldığından, mahallede karasal iklim etkilidir.
- Ancak, İç Anadolu, Akdeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinin kesişim noktasında bulunması nedeniyle, geçiş iklimi özellikleri de görülmektedir.
- Kışlar soğuk, yazlar ise sıcak ve az yağışlıdır. Yağışlar en çok ilkbaharda görülür.
Nüfus:
- Mahallenin nüfusu zaman içinde değişiklik göstermiştir. 1935'te 415 olan nüfus, 1980'de 3230'a yükselmiştir.
- Ancak, son yıllarda nüfus kaybı yaşanmaktadır. 2016 yılı kayıtlarına göre mahallede 1876 kişi yaşamaktadır.
Ekonomi:
- Mahallenin ekonomisi büyük oranda tarıma dayalıdır.
- Kuru tarım faaliyetleri yaygındır. Buğday, arpa ve nohut gibi ürünler yetiştirilmektedir.
- Sulu tarım imkanları kısıtlıdır. Ancak, sulama göletinin tamamlanmasıyla 30 bin dönüm arazinin sulanması planlanmaktadır.
- Küçük ve büyükbaş hayvancılık da yapılmaktadır, ancak yeterli düzeyde değildir.
Altyapı:
- Mahallede ilkokul ve sağlık ocağı gibi temel hizmetler bulunmaktadır.
- Ulaşım asfalt yolla sağlanmaktadır.
- Elektrik ve sabit telefon hizmetleri mevcuttur.
- PTT şubesi veya acentesi bulunmamaktadır.
Büyükyapalak Mahallesi, tarihi derinliği ve doğal güzellikleriyle Kahramanmaraş'ın önemli yerleşim yerlerinden biridir.
