Her yaşta
ortaya çıkabilen çölyak hastalığı çocuklarda; büyüme geriliği, boy kısalığı,
iştahsızlık, uykusuzluk hatta aşırı mızmızlık gibi durumlarla kendini belli
edebiliyor. Her 100-150 çocuktan birinde görülen çölyak hastalığının
etkilerinden kurtulmak için glutenli gıdalardan uzak durmak gerekiyor. Memorial
Ataşehir Hastanesi Çocuk Gastroenteroloji Bölümü’nden Prof. Dr. M. Ayşe
Selimoğlu, çölyak hastalığı ve alınması gereken önlemler hakkında bilgi verdi.
Organlarda
hasara neden olabilir
Çölyak
hastalığı buğday, arpa ve çavdarda bulunan gluten isimli maddenin tetiklediği,
hastalığa genetik yatkınlığı olan bireylerde gelişen ve başta ince bağırsak
olmak üzere birçok organı etkileyebilen bir hastalıktır. Hastalığın ortaya
çıkmasında genetik faktörler etkili olduğu gibi çevresel faktörlerin de etkisi
olduğu düşünülmektedir. hastalık ince bağırsaklarda hasar oluşturarak gıdaların
sindirim ve emilimini bozabilmekte ve buna bağlı olarak vücut için gerekli bazı
besin maddelerinin eksiklikleri gelişebilmektedir. Bu da bir domino etkisi
yaratarak tüm organlarda ikincil hasarlar oluşturabilmektedir.
Çocuğunuzda
bu belirtilere dikkat edin
Çölyak
hastalığının dünya üzerindeki her 100-150 kişiden birisini etkilediği
düşünülmektedir. Ülkemizde çocuklarda yapılan tarama çalışmalarında da benzer
sonuçlar bulunmuştur. Çocuklarda;
· İshal
· Büyüme geriliği
· Gaz ve karın şişliği
· Tekrarlayan karın ağrıları
· Halsizlik ve iştahsızlık
· Kilo kaybı veya kilo alamama
· Boy kısalığı
· Kemik erimesi
· Ergenlik gecikmesi
· Tedaviye dirençli kansızlık
· Yaygın diş çürükleri, saç dökülmesi
ve deri döküntüleri
· Tedaviye dirençli kabızlık
· Karaciğer testlerinde bozukluk
· Aşırı mızmızlık ve uyku bozuklukları
çölyak hastalığının belirtisi olabilir.
Sessiz çölyak
hastalığına karşı dikkatli olun
Çölyak
hastalığı bazen yavaş yavaş gelişen belirtiler, bazen de ani bulgularla ortaya
çıkabilir. Hatta bazen hiç belirti vermeden yıllarca sessiz kalabilir. Tip 1
diyabet ve tiroit hastalıklarına sessiz Çölyak hastalığı eşlik ediyor olabilir.
Çölyak hastalığı kuşkusu varsa ilk olarak kan testleri ile tarama yapılır. Bu
testlerde hastalık lehine bir bulgu saptanırsa kesin tanı için endoskopik
muayene ve onikiparmak bağırsağından alınan örneklerde patolojik inceleme
gereklidir. Çölyak hastalığı tanısı alan bireylerin yakınlarında da hastalık
görülebildiğinden birinci derece yakınların taramadan geçmesi gerekmektedir.
Çölyak
hastalığı varsa çocuğunuzu glutenli gıdalardan uzak tutun
Çölyak
hastalığının tek tedavisi, hastalığa neden olan glutenin beslenme düzeninden
çıkartılmalıdır. Buğday, çavdar ve arpa içermeyen gıdalar tüketilmelidir.
Giderek ulaşılması daha kolaylaşan glutensiz ürünler diyet uyumunu ve dolayısı
ile tedaviyi kolaylaştırmaktadır. Marketten alınan her gıdanın etiketinin
dikkatlice okunması gizli gluten kaynaklarından kaçınmayı sağlayacaktır. Az
miktarda glutenle beslenme asla çözüm sağlamaz, mutlak bir kaçınma gereklidir.
Çocukların tüketmemesi gereken gıdalar öğretmenleri ve bakıcıları ile
paylaşılmalıdır. Hastalığın kendisi için ilaç tedavisi bulunmamaktadır. Ancak
hastalık nedeni ile oluşan besinsel eksikliklerin yerine konması için vitamin
ve eser element takviyesi gerekebilir.
Tedavi
edilmeyen çölyak hastalığı ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir
Glutensiz
diyete tam uyulması halinde hastalık tamamen düzelir. Tedavi edilmezse belirti
ve bulgular ağırlaşarak devam eder. Çocuklukta olmasa bile ileri yaşamda erken
kemik erimesi yaşanabilir, üreme fonksiyonunda sorunlar olabilir. Diyete
uymayan hastalarda başta bağırsak kanseri olmak üzere kanser riski ve ölüm
oranları yükselir. Bu riskler tesadüfen saptanan sessiz Çölyak hastalığı için
de geçerlidir; bu çocuklar da diyet tedavisi almalıdır.
Anne sütü
koruyucu olabilir
Çölyak hastalığını önleyecek kesin bir yöntem
bilinmese de ilk 6 ay tek başına anne sütü ve anne sütü alırken 6. ayda
başlanan az miktarda gluten de içeren sa
