BİNDALLI NEDİR?

Bindallı  elbiseleri  için genellikle  koyu  kırmızı,  mor, lacivert ve benzeri koyu renk kadife kumaş daha çok tercih edilmiştir.  Başta  gelinlik  ve önemli  günlerde  giyilen  özel kıyafetlerin yapımında kullanılan bindallıların kültürümüzde ve sanatımızda oldukça önemli bir yeri vardır. Ayrıca gelin elbiselerinin  yanı  sıra,  gelin yatağı  veya  sünnet  yataklarının yorgan, yastık takımlarının üzerine yapılan çiçek ve dallı motiflerin, elbisenin veya yatak takımının  tümünü  kaplamasıyla meydana gelen güzel ve zengin görünümünden dolayı bu işlemelere de  “bindallı” adı verilmiştir.Kahramanmaraş’ta   bindallılar, “Dival (Maraş)” işleme tekniği  ile  işlenmiştir.  Dival (Maraş)  işi,  dokumanın  üzeri kapatılarak yapılan bir tekniktir.  Dival  (Maraş)  işi,  teknik özellikleri  itibarıyla  tersi  ve yüzü  farklı  görüntüde  olan, deseni  kartondan  özel  bıçağı ile oyularak hazırlanıp kumaşa çiriş  ile  yapıştırılan  ve  kartona gerilen, cülde denilen özel tezgâhta üstten çok katlı sırma veya sim ile alttan mumlanmış iplikle  karşılıklı  tutturularak yapılan bir işleme türüdür. Dival işi; Maraş işi, sırma işi, mıhlama işi, bastırma işi, mukavva işi,  tepebaşı  gibi  isimlerle  de bilinmektedir. Maraş işinin en yaygın olarak uygulandığı yerler,  ülkemizin  bütün  bölgelerinde rastlanılan bindallılardır.Dival (Maraş) işinde, desen birimlerinin işlenmesinde geleneksel olarak altın veya gümüş metal  iplik  kullanılmakla  birlikte, bazen motiflerin tamamı veya bir kısmı renkli ipliklerle ya  da  simle  karışık  işlenebilmektedir. Bu teknikte yassı tel, boncuk, pul, stras, inci, çeşitli taşlar, tırtıl, kurt vb. süsleyici malzemeler de kullanılarak işleme  görüntüsüne  estetik  bir güzellik kazandırılmaya çalışılmıştır.Dival (Maraş) işinde işleme ipliği olarak kullanılan sim ve sırma kullanma geleneği, Türk işlemelerinde oldukça eski bir uygulamadır. Hun İmparatoru Atilla’nın  sarayında  bulunan kadınların ipek ve sırma ile yapılmış çok süslü ve zengin motifler taşıyan işlemeli elbiseler giydiğini kaynaklardan öğrenmekteyiz. 11. yüzyılda Türkler “çikin” veya “çekin” kelimelerini, “ipek kumaşı altın sarılı ibrişimle, yani klaptan ile dikmek” anlamında   kullanmışlardır. Yine Uygurlar döneminde altın ve gümüş iplikler giyim ve ev eşyalarında uygulanmıştır. Uygur  hanlarının  sırma  işlemeli kaftanlar  giydikleri,  misafirlerini altın ve gümüş sırmalarla süslü  örtüler  üzerinde  ağırladıkları bilinmektedir.Kahramanmaraş’ta   Dival (Maraş) işi ve bindallıların geçmişi, Anadolu Selçuklu dö-nemine  kadar  uzanmaktadır. Kaynaklara göre, Osmanlı padişahı Çelebi Sultan Mehmet’e gelin  giden  Dulkadir  Beyliği hanedanına  mensup  Emine Hatun’un,  çeyizleri  arasında bulunan sırma işlemeli ürünler saray çevresinde büyük beğeni toplamıştır. Yine Osmanlı padişahı  Fatih  Sultan  Mehmet’e gelin  giden  Dulkadir  Beyliği hanedanına  mensup  Sitti  Hatun’un  çeyizleri  arasında  40 katır yükü çeşitli sırma işlemelerin bulunması, Dival (Maraş) işinin  Osmanlı  sarayında  ve topraklarında  tanınarak  büyük  bir  beğeni  kazanmasını sağlamıştır.  Dulkadir  Beyliği sarayından giden bu zengin çeyizlerin arasında bindallı elbiselerin de olduğu anlaşılmaktadır. Osmanlı sarayında bindallı elbiseler çok beğenilince, sarayda özel bir atölye kurulmuştur.Genellikle  uzun  kollu  ve ayak bileğine kadar uzun dikilen bindallıların belden kesiksiz etek ve ceket türünde yapılan iki tipi vardır. Her iki türde de yakasız modellerine rastlamak mümkündür.Kahramanmaraş   Müzesi’nde beş adet bindallı elbise bulunmaktadır.  Bindallıların dikiminde patlıcan moru, bordo  ve  mavi  renklerde  kadife kumaşlar tercih edilmiştir. Bindallıların bezemelerinde işleme tekniği olarak “dival (Maraş)” işinin düz ve kabartma sarma, hasıriğne teknikleri ile yardımcı tekniklerden atma işi, pul ve tırtıl dikimi teknikleri kullanılmıştır. Genellikle kadife kumaş üzerine sarı sim, metal pul ve tırtıl  kullanılarak  işlenmiştir. Bindallıların  tamamı  yuvarlak (sıfır) yaka, takma ve uzun kollu,  ön  bedende  yakadan yırtmaçlıdır.  Bindallılar  etek uçlarına doğru evaze dikilmiş, krem renkli pamuk kumaş ile astarlanmış  ve  etek  uçlarında bağlantılı  sıralamalı  motifler yer almıştır. Bindallı elbiselerin süslemelerinde  bitkisel,  geometrik ve nesneli bezeme konuları vardır. Bunlar gül, lale, mine, yıldız çiçeği, kıvrımlı ve düz  dallar,  dilimli  yapraklar, zincir,  püskül,  kordon,  helezonlar ve vazo motifleridir. Anadolu’nun  birçok  yöresinde olduğu gibi Maraş’ta da bindallı elbiseler, 19. yüzyılın sonlarına kadar düğün törenlerinde,  kına  gecelerinde  ve düğünden  sonra  yapılan  duvak  merasiminde  genç  kızlar tarafından giyilmekteydi. Özel günlerde  giyilen  bindallılarda baş, boyun ve belde çeşitli ak-sesuarlar  kullanılmıştır.  Başa takılan sırma işlemeli fesin üzerinde liraları sarkan tepelik bulunmaktadır. Bunların üzerine ise oyalı yazma veya iğne oyalı krepler örtülmekteydi. Boyunlarına gümüşten veya altından kolyeler, bellerine ise yine tokalı gümüş veya altından kemerler takılmaktaydı. Günümüzde de  bindallılar  genç  bayanlar tarafından  düğün,  nişan  gibi özel  gecelerde  giyilmektedir. Kahramanmaraş, bindallı elbise üretiminde Anadolu’nun en önemli şehri olup burada üreti-len bindallılar yurtiçi ve yurtdışına gönderilmektedir.

Kaynak : Kahramanmaraş ansiklopedisi