Kahramanmaraş'ın tarihi dokusunda önemli bir yere sahip olan Dulkadiroğlu Sarayı ve Paşa Sarayı, geçmişte şehrin ihtişamını yansıtan yapılardı. Evliya Çelebi'nin 17. yüzyıldaki tasvirlerine göre, bu saraylar şehrin sosyal ve siyasi yaşamında merkezi bir rol oynamaktaydı.
Dulkadiroğlu Sarayı:
- Evliya Çelebi'nin aktardığına göre, Dulkadiroğlu Sarayı, İrem Bağları kadar güzel ve eşsiz bir yapıydı.
- Sarayın kapısı üzerindeki mermer kitabede, yapının Dulkadir Beyi Halil Bey (1353-1386) tarafından inşa edildiği yazılıydı.
- Ancak, bu saray günümüze ulaşamamıştır.
- Arifi Paşa'nın 1900'lü yılların başlarındaki tespitlerine göre, sarayın bulunduğu yer Kuyucak, Alaybeyi ve Şekerli mahallelerinin batısına bakan bir tepedeydi.
- Sarayaltı Camii'nin üst kısmında yer alan bu alan, günümüzde mahalle olarak bilinmektedir.
Paşa Sarayı:
- Evliya Çelebi'nin belirttiğine göre, Paşa Sarayı, Maraş'ta bulunan en önemli saraylardan biriydi.
- Şehrin yüksek bir yerinde, bakımlı ve işlek bir cadde üzerinde konumlanmıştı.
- Görkemli ve büyük bir yapı olan saray, beylerbeyi/valilerin ikametgahı olarak kullanılıyordu.
- Günümüze ulaşmamıştır.
Dulkadiroğulları Beyliği'nin Önemi:
- Dulkadiroğulları Beyliği, 1339-1522 yılları arasında Anadolu'da hüküm sürmüş önemli bir Türkmen beyliğidir.
- Beyliğin merkezi önce Elbistan, daha sonra Maraş olmuştur.
- Dulkadiroğlu hanedanı, Osmanlı sarayı ile akrabalık bağları kurmuş ve Osmanlı tarihinde önemli bir yere sahiptir.
- Osmanlı sarayına çeşitli dönemlerde toplam beş adet gelin göndermiş olan Dulkadirli hanedanı böylece Osmanlı hanedanıyla akraba olmuştur.
- Yıldırım Bayezid'in eşi, Çelebi Mehmed'in eşi, II. Murad'ın annesi ve eşi, Fatih'in annesi, Fatih'in babaannesi ve Yavuz Sultan Selim'in annesi Dulkadir Sultanlarının kızlarıdır.
Bu sarayların varlığı, Kahramanmaraş'ın geçmişteki önemini ve kültürel zenginliğini göstermektedir.
