Bertiz Çayı, Kahramanmaraş'ın önemli su kaynaklarından biridir ve bölgenin coğrafi yapısı, tarımı ve ekonomisi üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. İşte Bertiz Çayı hakkında detaylı bilgiler:
Coğrafi Konum ve Özellikler:
- Doğuş ve Akış:
- Ahır Dağı'nın kuzey ve Engizek Dağı'nın güney sınırını oluşturur.
- Ağabeyli mevkiinden doğar.
- Doğu-batı istikametinde ilerleyerek Ceyhan Nehri'ne (Aksu Çayı) dökülür.
- Menzelet Barajı'na su taşıyan önemli kaynaklardan biridir.
- Yaklaşık 30 km uzunluğundadır.
- Ortalama debisi 2,29 m³/sn'dir.
- Havza Yapısı:
- Havza, Mesozoik ve Senezoik dönemlerde oluşmuş çeşitli kayaçlardan oluşur.
- Üst Kretase yaşlı Koçali karmaşığı ve Kastel formasyonu ile Orta Eosen ve Üst Miyosen yaşlı Hoya ve Kuzgun formasyonları bulunur.
- Kuvaterner yaşlı alüvyonlar, yamaç molozları, heyelan malzemesi ve taraçalar da mevcuttur.
- Havzada antiklinal ve senklinal eksenlere rastlanır.
- Havza Sınırları:
- Toplam alanı yaklaşık 31150 hektardır.
- Kuzeyde Taşpınar Tepesi, Kuzuyatağı Tepe, Kızılkaya Tepesi ve Keşgediği Tepesi ile çevrilidir.
- Güneyde Köseburnu Tepesi, Hambur Tepesi ve Kakmakaya Tepesi bulunur.
- Batıda Kasabıngediği Tepesi ve Menzelet Barajı yer alır.
- Doğuda Bölükkamalak Tepesi ve Ziyaret Tepesi bulunur.
- Havza, bu tepelerden gelen akarsularla beslenir.
- En yüksek nokta 2810 metre, en alçak nokta ise Menzelet Barajı yakınlarında 580 metredir.
Ekonomik ve Tarımsal Önem:
- Sulama:
- Bertiz bölgesindeki 12 köy (mahalle) Bertiz Çayı'nın sularından sulama amaçlı faydalanır.
- Vadi içinde sebze tarımı başta olmak üzere sulu tarım yapılır.
- Üzüm bağları, ceviz ve badem yetiştiriciliği yaygındır.
- Sulama imkânı olmayan yerlerde buğday ve arpa tarımı yapılır.
- Hayvancılık:
- Büyükbaş hayvan yetiştiriciliği yaygındır.
- Son yıllarda arıcılık faaliyetleri de artmaktadır.
- Erozyon Tehlikesi:
- Havza toprakları erozyona oldukça duyarlıdır.
- Erozyonla mücadele önlemlerinin alınması gerekmektedir.
- Aksi takdirde tarım olumsuz etkilenecek ve Bertiz Çayı'nın taşıdığı alüvyonlar Menzelet Barajı'nın ömrünü kısaltacaktır.
Bertiz Çayı, Kahramanmaraş için hem doğal hem de ekonomik açıdan büyük öneme sahiptir.
