BAKLA NEDİR?

Bakla başta protein demir ve lif olmak üzere birçok besin unsuru bakımından zengindir. Ülkemizde taze bakla dereotu ile birlikte pişirilerek tüketimi yaygındır. Bunun yanında taze veya kuru tohumları da tüketilmektedir. 2016 yılı verilerine göre  Türkiye’de  48-50  bin  da alanda 40 bin ton kadar bakla üretilmektedir.  Verim  dekara taze olgunlaşmamış meyve (bakla)  olarak  800-1.000  kg, kuru tohum üretiminde ise 300 kg kadardır.Tohumla  çoğaltılan,  tek yıllık bir sebze türüdür. Sonbaharda yapılan ekimle uzun süre tarlada  kalır.  Bitki  70-80  cm boylanabilir. Baklada azot fikse eden bakteriler (Rhizobium spp.) köklerde  nodozite  oluşturur. Baklada gövde dört köşeli, içi boştur. Bitkide çok sayıda yan dal  oluşturma  eğilimi  vardır. Yapraklar bileşik yapıda olup, mumsu  bir  tabaka  ile  örtülü, rengi yeşilin tonlarıdır. Çiçekleri büyük ölçüde kendine döllenen bir türdür. Meyveleri bakla olup içerisinde 5-6 kadar tohumu bulunur (Şekil 1). Tohum kabuk  (testa)  rengi  açık  yeşil veya açık sarıdır. Bir tohumunun ağırlığı 1-3 gram kadardır. Bakla soğuklara fasulye ve bezelyeden daha dayanıklıdır. Baklalar  -6 oC’e  kadar  düşük sıcaklıklara dayanmaktadır. En uygun gelişme sıcaklığı 15-18 oC’dir. Sıcaklığın 25 oC’yi geç-mesi ile olumsuz etkilenmek-tedir.  Bu nedenle Kahramanmaraş’ta  sıcak  mevsimlerde çiçek dökümleri önemli sorun oluşturur.  Bu  nedenle  serin dönemlerde  yetiştirilmelidir. Uzun ve nötr güne duyarlı çeşitler vardır. Nispi nemin çok yüksek  olması  arzu  edilmez. Toprak tektürünün killitınlı ve pH olarak 7-7.5 olması uygundur.  Toprakta  faydalı  nemin   orta düzeyde olmalıdır.Bakla üretimine direkt tohum  ekim  yöntemi  ile  başlanılır.  Kahramanmaraş’ta  kışın ılıman  geçen  yerlerde  sonba-harda ekim yapılarak kışı bitki halinde tarlada geçirmesi temin edilip, ilkbahardan yaz başına kadar hasat yapılır. Bakla bitkisi  çok  sayıda  dal  meydana getirdiğinden  sıra  arası  50-60 sıra üzeri 30-40 cm olacak şekilde ekilir. Bu sıklıkta ekimde dekarda 5.000-6.000 bitki bulunur. Yetiştiriciliğinde ortalama olarak dekara 10 kg tohumluğa ihtiyaç duyulur. Tohum ekim derinliği 4-5 cm civarındadır. Toprak analiz sonuçları da dikkate alınarak dekara toprak-ta 8-10 kg azot (N), 8-10 kg fos-for (P2O5) ve 13-15 kg potasyum (K2O) olacak şekilde gübreleme yapılmalıdır. Sonbaharda başlanıp kış aylarında sürdürülen üretimde  mevsimsel  yağışlar yeterlidir. İlk gelişme döneminde  yabancı  otlarla  mücadele daha önemlidir.Taze bakla ve tohum olarak hasadı  yapılır.  Tohum  hasadı taze veya tam kuru oldukları dönemde  gerçekleştirilebilir. Taze bakla için hasat baklalar yeşil ve tohum yerleri çok belirgin olmadan yapılmalıdır. Baklaların  tamamı  aynı  zamanda olmadığından birkaç kez hasat yapılması  gerekir.  Bakla  hasadında gecikme ile meyvede renkte  kahverengileşme  veya siyahlaşma ortaya çıkar ve selüloz miktarı artarak pazar de-ğeri düşer. Taze baklalar hasat sonrası  havasız  yığın  halinde uzun süre bekletilirlerse kararma olur. Baklada afit ve tohum böcekleri (Bruchus spp) etkili zararlılardır. Baklada, orobanş ve küsküt asalak yaşayan önemli yabancı otlardır. Bulaşık alanlarda  bu  asalaklarla  birlikte bitkilerin  sökülüp  artıklarının yakılması ve münavebe yapılması önerilir. Bunlara karşı etkili kimyasal mücadele yoktur. Hastalık olarak antraknoz rastlanan önemli hastalıklardır.

Kaynak : Kahramanmaraş ansiklopedisi