Zeka
gelişimini bile etkiliyor!
Çocuklar ruhsal ve toplumsal açıdan sağlıklı gelişebilmek
için her iki cinsiyetten rol modellerine ihtiyaç duyuyorlar. Çocuk gelişimi
denildiğinde akla ilk olarak anneler geliyor. Oysa babaların çocuklarıyla ilgilenmeleri,
onların gelişimi ve bakımlarıyla ilgili sorumluluk almaları, ihtiyaç ve
sorunlarına yanıt verebilmeleri çok önemli. acıbadem Üniversitesi Atakent
Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı Doç. Dr. ali evren tufan bu
işlevleri yerine getirebilmek için de beraber geçirilen zamanın süresinin
değil, kalitesinin önem taşıdığına dikkat çekerek,”Kısa sürelerle bile olsa
çocuklarının gelişim düzeylerineuygun, aktif ve hayal gücüne dayalı oyunlar
oynayan, zamanı onların becerilerini geliştirmek için değerlendiren babaların
çocuklarıyla kaliteli zaman geçirdiklerini söyleyebiliriz. Bu babaların
çocukları, ruhsal ve toplumsal açıdan daha sağlıklı gelişim gösteriyorlar.
Babalarıyla iletişimi yetersiz veya sorunlu olan çocuklar ise uzun dönemde
özgüven sorunu yaşayabiliyor ve akranları tarafından dışlanabiliyorlar. Ayrıca
akademik başarıları da düşebiliyor” diyor. Peki, sağlıklı baba çocuk ilişkisi,
çocuğun geleceğini nasıl etkiliyor? acıbadem Üniversitesi atakent hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı Doç. Dr. Ali Evren Tufan baba faktörünün
çocukların ruhsal, zihinsel ve kişilik gelişimi üzerindeki 6 kritik rolünü anlattı,
önemli uyarılarda bulundu.
Sosyal
becerisini geliştiriyor
Çocuk, annenin sevgisi ile bakımıyla sevilen ve değer verilen
bir varlık olduğunu, bunun yanı sıra kendisinin de çevresindekilerin
gereksinimlerini karşılayabileceğini öğreniyor. Ayrıca erken dönem çocukluk
çağında ve bebeklik döneminde zihninde anne ile kendisini bir tutabiliyor,
diğer bireylerin varlığını ise ancak baba figürünü fark etmeyle kabulleniyor.
Anne ve çocuk dışında babanın varlığı, çocuğun sevgiyi ve sahip olduklarını
paylaşabilmesinde, karşılaştığı sosyal sorunlara çözüm getirebilmeyi
öğrenmesinde etkili oluyor. Bu üçlü ilişkide; sahip olduklarını paylaşma,
isteklerini erteleyebilme, ihtiyaçlarını ifade edebilme, duyguları tanıma ve
ifade etme becerilerinin temeli atılıyor.
Cinsel kimlikte
anahtar rol üstleniyor
Hem erkek, hem kız çocuklarının cinsel gelişimleri babaların
varlığından etkileniyor. Erkek çocuklar 3 yaş civarında annenin sevgisi için
babalarıyla rekabete girebiliyorlar. Çözüm olarak babalarıyla
özdeşleşebiliyorlar. Bu özdeşim, babanın gözlük ve benzeri eşyalarını kullanma,
boya ile kendisine bıyık/sakal çizme gibi davranışlarla dışa vurulabiliyor.
Babanın bu davranışların olağan olduğunu kabullenmesi ve çocuğun öfke ile
rekabet duygularını ifade edebilmesini kolaylaştırması, sağlıklı bir baba-çocuk
ilişkisinin kurulmasında ve çocuğun cinsel gelişiminde faydalı olabiliyor.
Erkek çocukların rekabet ve özdeşimle ilgili davranışlarına katı bir şekilde
yaklaşmak, beceri ile yetilerini aşağılamak ise bu gelişim basamağında sorun
yaratabiliyor ve cinsel kimlik ile rolleri olumsuz etkileyebiliyor.
Kız çocukları da 3 yaşından itibaren babalarına ilgi duymaya
başlıyor, onlarla daha çok zaman geçirmek ve iletişim kurmak istiyorlar. Kız
çocuklarının babalarıyla kurdukları ilişki ve iletişim biçimi ileride karşı cinsle
kuracakları ilişkinin kalitesi ile şeklini etkileyebiliyor. Örneğin babalarıyla
ilişki ve iletişimi kısıtlı olan, ihmal edildiklerini düşünen kız çocukları,
ihtiyaç duydukları ilgi ile şefkati kendilerinden yaşlı ve olgun erkeklerde
arayabiliyorlar. Ayrıca babalarıyla ilişki ve iletişimde sorun yaşayan kız
çocukları ileride içe yönelim bozuklukları (depresyon, kaygı ve benzeri) açısından
risk altında olabiliyorlar.
Zeka
gelişimine katkı sağlıyor
Babanın varlığı ile ilgisi, çocuğun çevresindeki fiziksel ve
sosyal uyaranları zenginleştiriyor, bu sayede de zeka gelişimine katkıda
bulunuyor. Yapılan araştırmalarda, annelerin çocuklarıyla daha çok sözel ve
duygusal, babaların ise daha çok fiziksel becerilere dayalı oyunları tercih
ettikleri saptanmış. Fiziksel becerilere dayalı oyunlar çocukların kas
gelişiminde etkili olmasının yanı sıra görsel- motor organizasyon, görsel
dikkat ve organizasyon becerilerinin gelişmesine katkıda bulunuyorlar.
Babalarıyla daha çok zaman geçiren ve farklı becerileri geliştiren oyunlar
oynayan çocukların gelecekte daha yüksek akademik ve mesleki başarılar
sağladıkları yine yapılan çalışmalarla gösterilmiş.
Özgüvenini
artırıyor
Hem erkek, hem kız çocukları için baba, “dış dünyadaki
sorunları çözen”, fiziksel yapısından bağımsız olarak “güçlü” olarak algılanan
ebeveyn oluyor. Çocuklar babalarının aile içi ve dışındaki sorunlara
yaklaşımını model alıyor ve özgüvenlerini geliştiriyorlar. Babaların
çocuklarına karşılaşacakları sorunları çözebilecekleriyle ilgili mesajları da özgüven
gelişimine katkıda bulunuyor.
Karakter
oluşumunu belirliyor
Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı Doç. Dr. Ali Evren Tufan
babaların disipline yönelik yaklaşımının çocuklarının kişilik gelişimini de
etkileyebildiğine işaret ederek, “Sürekli kısıtlayan, cezalandıran, kurallar ve
yönergeler konusunda çocuklarının fikirlerine açık olmayan babaların çocukları
ya babalarıyla çatışmaya giriyor ve isyankar bir kişilik örüntüsü geliştiriyor
ya da kendi istek ile ihtiyaçlarını bastırarak boyun eğiyor, utangaç ve içe
dönük bir kişiliğe sahip oluyorlar. Diğer yandan aile içi kural ve yönergeler
hakkında çocukların geri bildirimini de dikkate alan, kural ile sınırları
çocuğun yaşı ve gelişim düzeyine göre değiştirebilen babaların çocukları ise
daha sağlıklı bir kişilik gelişimi gösteriyorlar” diyor.
Ruhsal
sorunlara karşı güçlendiriyor
Sağlıklı bir ruhsal gelişim; paylaşabilme, isteklerini
erteleyebilme, ihtiyaçlarını ifade edebilme, duygularını tanıma ve ifade etme,
cinsel kimliğini oluşturabilme ve bu kimlikle ilgili rolleri yerine
getirebilme, bilişsel becerileri karşılaştığı sorunları çözmek için
kullanabilme, karşılaştığı sorunları çözebileceğine yönelik kendine güven duyma
gibi becerileri gerektiriyor.Bu beceriler, ileride gelişebilecek depresyon,
kaygı ve benzeri ruhsal sorunlara karşı da direnç sağlıyor. Dolayısıyla,
çocukların ruhsal sağlığında babaların veya baba yerine geçebilecek kişilerin
varlığı son derece önemli bir rol üstleniyor.
