Günümüzde şehir
hayatının önemli bir parçası haline gelen alışveriş merkezleri, özellikle soğuk
havalarda bolca vakit geçirdiğimiz mekanlar arasında yer alıyor. Ancak kış
ayları aynı zamanda nezle, grip gibi solunum yolları hastalıklarının da zirve
yaptığı aylardır. Kalabalık veya toplu halde bulunulan mekanlarda bu
hastalıkların da bulaşma riski artıyor. DoktorTakvimi.com uzmanlarından Doç. Dr. Ahmet Bülent
Kargı, bu dönemlerde alışveriş merkezlerinin (AVM) sağlık
açısından güvenilirliğini, haftada birkaç gün 3-4 saatini geçiren müşterilerden
belki daha önemlisi haftada 5-6 gün, 8-10 saat yaşamak zorunda olan AVM
çalışanları daha fazla mı risk altında olduğu konusunu masaya yatırıyor.
“Binalarda insan
sağlığını etkileyen parametreler başlıca hava, su, gürültü ve titreşim olarak
sıralanabilir. Devasa, ışıltılı, binlerce insanın girip çıktığı bu yapılarda
nasıl ki deprem, yangın, güvenlik senaryoları düşünülmüşse bulaşma ve salgın da
hesap edilmiştir” diyen Doç. Dr. Ahmet Kargı, solunum yolu hastalıklarında
sağlıklı havalandırmanın önemine dikkat çekiyor. Açık yani sokak şeklindeki
AVM’lerde havalandırmayı rüzgarın yaptığını, soğuk-sıcak, yağmur-kar gibi
olaylara direkt maruz kalındığını anlatan Kargı, buraların sağlık açısından
normal sokaklardan bir farkı olmadığını hatırlatıyor.
Bulaşıcı
hastalıklar için önem arz edenlerin kapalı yani dış ortamla direkt teması
olmayan, kendi havalandırmasına sahip AVM'ler olduğunun altını çizen Kargı, şunları
söylüyor: “Solunum hastalıklarını iki başlıkta değerlendirebiliriz: Birincisi
toz, parçacık, karbondioksit ve koku gibi rahatsız edici veya alerjenlerin
etkilere bağlı hastalıklar; ikincisi de solunum yolu ile geçen bulaşıcı
hastalıklardır. AVM’lerde katlara göre beklenen müşteri sayısı başına düşen
hava miktarı, saatlik hava değişim miktarı, kabul edilebilir karbondioksit
oranları ve maksimum toz parçacık sayısı belirlenmiştir. Dışarıdan gelen toz,
kirli egzoz dumanı gibi ekmen kirlenmiş havanın, içerde dolaşan insanların
solumasıyla karbondioksiti artmış havanın ve tekstil ürünlerinin tozları gibi
parçacıkların filtre edilerek ortama tekrar verilmesi hem solunum
hastalıklarının önlenmesi hem de müşterilerin rahat etmesi açısından önemlidir.
Havadaki karbondioksit oranının azalması taze hava hissini sağlamaktadır. Dış
ortamda trafiğin veya sanayinin kirliliği varsa havalandırmada filtrelenmiş bir
havalandırma sistemi dış ortam havasından daha iyi bir ortam yaratabilir.”
Alışveriş
merkezlerinde havalandırma sistemlerinde üreyen mikropların insanlara yayılması
ve dışardan gelen enfeksiyonlu hastaların ortama bıraktığı mikrop ve virüslerin
başka müşterilere yayılması olmak üzere solunum yoluyla geçen yani havadan
bulaşan hastalıklar için iki önemli husus bulunduğuna dikkat çeken Doç. Dr.
Ahmet Bülent Kargı, “Birinci duruma en iyi örnek lejyoner hastalığıdır. İlk
defa 1976 yılında emekli Amerikan askerlerinin Philadelphia’da bir otelde
yaptıkları toplantı sonrası toplu ölümlerle ortaya konulan, oldukça küçük bir
mikrobun yol açtığı solunum yolu hastalığıdır. Hastalığın etkeni olan bakteri,
su depoları, süs havuzları, klimalarda birikintiler gibi durgun sularda üreyip,
suyu aerosol haline getiren cihazlarla insanlara hava yoluyla bulaşmaktadır.
Lejyoner hastalığı mikrobunun yerleşmesini önlemek için havalandırma
sistemlerinin düzenli olarak bakım yaptırılması ve su birikmeyecek şekilde
akışın sağlanması gerekir” diyor.
Doç. Dr. Ahmet
Bülent Kargı, kış aylarında alışveriş merkezlerini ziyaret edenlere şu önerilerde
bulunuyor:
· Organ nakli,
kemoterapi veya bir ameliyat sonrası gibi enfeksiyonlara yatkın bir durumda
olan kişilerin bir süre AVM’lere gitmemesi gerekir.
· Gribal
hastalıkların fazla olduğu dönemlerde asansörler yerine yürüyen merdivenleri
tercih etmek önerilir.
· Açık AVM’ler
kışın soğuk, yazın sıcak olsa da doğal hava sirkülasyonu sebebiyle biraz daha avantajlıdır.
Ancak standartlara uygun
olarak havalandırma ve sistemlerinin temizliğini sağlayan, düzenli bakım
yaptıran bir kapalı AVM’den de hem kirli hava hem de bulaşıcı solunum yolu
hastalıkları yönünden korkmamıza gerek yoktur.
