ALİ ÇELEBİ (HISIM) KİMDİR?

Bir ara  Manisa  müftüsü  olan Ali Çelebi 1583 yılında Maraş kadılığına tayin edildi; ertesi yıl orada öldü. Mezarı Alâüddevle  Camii  avlusundadır.  Fazla sessizliğinden  ve  yumuşaklığından  dolayı  “munuk,  mınık” veya “manık” ve Ahîzâde Efendi neslinden gelmesinden dolayı  “hısım”  lakaplarıyla da anılan Ali Çelebi, daha çok Taşköprizâde’nin   eşŞakāi-ku’nnumâniyye  adlı  Arapça eserine  yazdığı  el-İkdü’l-man-zûm fî zikri efâdıli’r-Rûm veya el-İkdü’l-manzûm  fî  ahvâli ulemâi’r-Rûm adlı zeyl ile tanınır. Bu Arapça eserde, 1560-1574  yılları  arasında  yaşayan seksen bir âlimin hayat hikâyeleri anlatılmaktadır. Hepsi çağdaşı olan bu şahıslar hakkında verdiği  bilgiler  birinci  elden kaynak  niteliğindedir.  Daha yazıldığı  yüzyılda  Ahmed  b. İbrâhim  tarafından  Türkçe’ye çevrilen el-İkdü’l-manzûm, İbn Hallikân’ın  Vefeyâtü’l-ayân’ının kenarında yayımlanmıştır. Eser, O. Rescher tarafından Almanca’ya çevrilerek Stuttgart’ta (1934)  ve  eş-Şakāiku’nnumâ-niyye’nin sonunda da Beyrut’ta (1975)  neşredilmiştir.  Gerek yurt içinde gerekse yurt dışında pek çok yazma nüshası bulunan el İkdü’l-manzûm, daha sonra Mecdî Mehmed’in Şaka-ik tercümesine mükemmel bir zeyl yazan Nev‘îzâde Atâî tara-fından takdir edilmiş ve kaynak olarak kullanılmıştır. Ali Çelebi’nin Hayrü’l-kelâm fi’t-tekas-sîanaġlâti’l-avâm  adlı  Arapça galatat lügati, müellif hattı bir nüshası  esas  alınarak  Hâtim Sâlih ez-Zâmin tarafından neşredilmiştir (1405/1985). Bundan başka Nâdiretü’z-zemen fî târî-hi’l-Yemen  adında  bir  Yemen tarihi  kaleme  aldığından  söz edilirse de bu eserin herhangi bir nüshasına rastlanamamıştır. Müellifin ayrıca, Şerh-i Miftâĥ, ve Hidâye’ye hâşiyeleri, Dürer ve Gurer’e dair şerhi ve Şeyh Ömer b. Mehmed eş-Şâmî’nin Nisâbü’l-ihtisâb adlı fetva mecmuasının  tercümesi  ile  bazı risâleleri ve Cevherî mahlasıyla yazdığı kasideleri vardır.

Kaynak : Kahramanmaraş ansiklopedisi