Dünyada 300 milyonu
aşkın kişi alerjik astım hastalığıyla mücadele ediyor. Gelişiminde kalıtım rol
oynasa da çevresel faktörler nedeniyle alerjik astımın şiddeti ve görülme
sıklığı artabiliyor. Alerjik astımın görülme nedenleri arasında en önemli
faktörün ev tozu akarları olduğunun altını çizen DoktorTakvimi.com
uzmanlarından Dr. Salih Eken, ev tozu akarlarının halı, yatak, yastık, yorgan,
perdeler, kumaş kaplı mobilyalar ve tüylü oyuncaklarda bulunduğunu
hatırlatıyor.
Son 20 yıldır dünyada özellikle gelişmiş ülkelerde astımın
görülme sıklığı giderek artıyor. Dünyada 300 milyondan fazla kişide astım
hastalığı bulunuyor. Sanayileşmiş ülkelerde daha sık görülen astımın nedenleri
arasında çevresel faktörler ve beslenme gibi değişen yaşam şekilleri, iç ve dış
ortam havasındaki kirlenmeler, alerjen sayısı ve yoğunluğundaki artış
sayılıyor. Köyden şehre göç edenlerde de astım sıklığı artıyor. Astımın
gelişiminde genetik özellikler ve çevresel faktörlerin önemli olduğunun, iç ve
dış ortamdaki çevresel alerjenlerin de astımın şiddetini ve sıklığını
artırdığının altını çizen DoktorTakvimi.com uzmanlarından Dr. Salih Eken,
“Astım kalıtımın önemli rol oynadığı bir hastalıktır. Ancak genetik yatkınlığı
olan herkeste astım ortaya çıkmayabilir. Çocuklar günün büyük bir kısmını iç
ortamlarda geçirdiği için iç ortamdaki hava kirliliğinden ve alerjenlerden daha
çok etkilenir yani risk altındadır” diyor.
Alerjik astımın en sık rastlanan nedeni ev tozu akarları
Alerjik astımda en büyük risk faktörünü ev tozu akarları
oluşturuyor. Diğer faktörler arasında hamam böceği, hayvan tüy ve epitelleri,
mantar sporları, sigara dumanı maruziyeti, beslenme sayılabilir. Akarların iç
ortamlarda görülen en önemli alerjenler arasında yer aldığını ve Türkiye’de
alerjik astımın en sık rastlanan nedeni olduğunu söyleyen Dr. Salih Eken, şöyle
devam ediyor: “Gözle görülmeyen mikrobik canlılar olan akarlar sıcak ve
rutubetli ortamları sever. Bu canlıların özellikle dışkıları hastalık
sebebidir. Akarlar insan derisinden dökülen epitel dokusu ile beslenir. Bir
erişkinin deri artığı 100 bin ev tozu akarını besler. Akarları taşıyan
partiküller kolayca yere çöker. Bu canlılar solunum yoluyla vücuda girer ve
hastalık belirtiler ortaya çıkmaya başlar. Ev tozu akarları halı, yatak,
yastık, yorgan, perdeler, kumaş kaplı mobilyalar, tüylü oyuncaklarda bulunur.
Evdeki akar yoğunluğu coğrafik bölge, nem, ısı, dekorasyon malzemeleri, evdeki
kişi sayısı gibi faktörlerle etkilenir.”
Yatak odanızda halı kullanmayın
Astımlı hastanın yaşadığı çevreyle ilgili özellikleri
araştırılması ve çevresel alerjen miktarının azaltılması için önlemler alınması
gerektiğinin altını çizen Dr. Salih Eken; temizlik, havalandırma, yatak ve
yastık kılıfı gibi fiziksel bariyerler, anne sütü ile beslenme, ev
hayvanlarının uzaklaştırılması, ortamdaki nem ve ısı kontrolünün bu önlemler
arasında yer aldığını söylüyor. Alerjik astımdan korunmanın en etkin yolunun
akar alerjenleriyle temasın önlenmesi olduğunu belirten Eken, alınacak birkaç
basit yöntemle maruziyet önemli ölçüde azaltılabileceğini hatırlatıyor. Yatak
odasının evdeki diğer odalara oranla en fazla akar barındıran yer olduğun
söyleyen Eken, şöyle devam ediyor: “Günde ortalama sekiz saati yatak odasında
zaman geçirdiğimiz için buradaki akarlarla mücadele önemlidir. Yatak takımları
için özel kumaş ve kılıflar kullanılabilir, yıkanabilir örtüler kullanılmalı ve
sık yıkama yapılmalıdır. Giysiler daima kapalı dolaplarda bulunmalıdır. Halılar
mümkünse kaldırılmalıdır, kilim tercih edilebilir. İçi doldurulmuş oyuncaklar
çocuk odalarından uzaklaştırılmalıdır. Kısaca yatak odaları toz tutan her türlü
eşyadan arındırılmalıdır.”
Halı yıkama makineleri akar üremesine yol açabilir
Evdeki bütün odaların sulu sistem elektrikli süpürge ve
ıslak bezlerle düzenli olarak temizlenmesi gerektiğini hatırlatan Dr. Salih
Eken, standart elektrikli süpürgelerin temizlik için uygun olmadığını ifade
ederek şunları söylüyor: “Bu süpürgelerden beklenen temizlikte amaç emilen
tozların tekrar havaya karışmamasıdır. Ancak bilindiği üzere, standart
özellikteki elektrikli süpürgeler, bezden veya kağıttan yapılmış toz
torbalarına sahiptir. Emiş sırasında kaba tozlarla süpürgeye giren hava, toz
torbasının gözeneklerinden minik tozlarla birlikte yine havaya karışır. Bu
kısır döngü sayesinde temizlik bir türlü sağlanamaz. Mobilyaların üzeri sürekli
tozlu, ortam sürekli hastalığa davetiye çıkaran niteliktedir. Emiş gücü yüksek
ve çektikleri tozu tekrar havaya karıştırmayan özel süpürme cihazları çok küçük
tanecikleri de tutma özelliğine sahip olduğu için temizlik esnasında havaya
karışan toz miktarı yok denecek kadar azdır. Ayrıca vakumladığı havadaki
alerjen parçacıklarının ortam havasına karışmasını önleyen, toz akarlarını suya
gömen böylelikle tekrardan havaya karışmasını önleyen sulu sistem teknolojik
cihazlar da tercih edilebilir. Günümüzde bu en etkili yöntemlerden biridir.
Halı yıkama makineleri halıda nem oranını arttırır, bu durum akar üremesine yol
açtığı için önerilmemektedir.”
Halınızı üç saat güneşte bırakın
Ev tozu akarlarının her evde doğal olarak bulunan canlılar
olduğunu hatırlatan Dr. Salih Eken, akarlara karşı alınabilecek önlemlerden
birinin de sıcak iklimlerde halının üç saat süreyle güneşte bırakılması
olduğunu anlatıyor: “Ancak günümüzde apartman hayatında bu imkan neredeyse yok
gibidir. Bu nedenle alınması gereken tedbir bataklığın yok edilmesidir.
Bataklık olarak kabul edebileceğimiz en önemli etken, halıların dibine gömülen
ve her temizlik zamanı daha çok bastırılan ev kirleri, her türlü artık
maddelerdir. Seperatörlü (ayırıştırıcılı) ve kirleri suya hapseden
cihazlar-sulu sistem temizlik robotları- etken bir yöntem olabilir. “
