AKSU ÇAYI NEDİR?

Çay’ın diğer bir beslenme alanını da Türkiye deki en önemli fay zonlarından biri olan “Doğu Anadolu Fayının” oluşturduğu  Gölbaşı,  Azaplı ve İnekli (Adıyaman)  tektonik gölleri  ile  Cerit  (Kahramanmaraş’ın  doğusu)  yakınından geçen  Bitlis  –  Zagros  şaryaj (bindirme) hatt ından kurtulan sular  oluşturmaktadır.  Bu  kısımdan Gölbaşı depresyon alanına doğru ilerleyen Aksu çayı, dar ve derin vadilerden geçerken  yer  yer  küçük  gölcükler oluşturmaktadır. Pazarcık ilçesi (Kahramanmaraş’ın doğusu) önlerinde yan kollarından toladığı su ile birlikte Kartalkaya Baraj  gölüne  boşalmaktadır. Suyunun bir kısmı Kartalkaya Barajı’ndan  içme  suyu  olarak Gaziantep  şehrine  verilmekte, bir kısmı da Pazarcık (Kahramanmaraş) ve Narlı Ovalarında (Kahramanmaraş’ın güneybatısı) sulamada kullanılmaktadır. Aksu çayına bağlanan küçük akarsuların büyük bir kısmı  mevsimlik  akarsu  özelliği göstermektedir.  Bu  nedenle Aksu Çayının yağışların az olduğu dönemlerdeki yaz akımlarını, genellikle kaynaklar ve ovalık alanlardaki yeraltı suyu boşalımları teşkil etmektedir.Tektonik  özellikler,  Aksu Çayı akarsu ağının gelişiminde etkili olmuştur. Bu bakımdan Aksu Çayının Kahramanmaraş sınırları içerisinde izlediği yola baktığımızda, Gölbaşı (Adıyaman)  tektonik  depresyonunu geçip  Kısık  Deresini  aldıktan sonra  Kahramanmaraş  havzasına  kuzeydoğu  yönünden giriş  yapmaktadır.  Gölbaşı depresyon  alanında  kuzeydoğu – güneybatı yönlü bir akış gösteren Aksu çayı, Kahraman-maraş  havzasına  girişinden itibaren  tektonik  etkiyle  yön değiştirerek güneye ilerler. Kuzey – güney yönlü akış Çelik Dere  güneyine  kadar  devam eder. Bu kısımda hafif bir yön değişimiyle tekrar güneybatıya dönmektedir. Kartalkaya Barajı’na kadar bu yöndeki akışı sırasında Geçgeç Dere, Kürtbükü Dere, Killisu Dere, Şekerpınar Dere,  İncirli  Dere,  Kurt  Dere ve  bazı  kuru  dereleri  bünye-sine  katmaktadır.  Aksu  Çayı, Kartalkaya  barajından  sonra Narlı Ovası’na (Kahramanmaraş) girer ve yaklaşık kuzeydoğu – güneybatı yönünde ovayı kat etmektedir. Narlı Ovası’nı terk  ederken  Taşbiçme,  Mizmilli ve Bağlama kaynaklarıyla Mizmilli  Bataklığını  boşaltan drenaj kanallarını alır. Bu kısımdan sonra bir dirsekle (ani yön değişimi) kuzeybatıya yönelerek  Köprüağzı  Demirciler boğazından  Sağlık  Ovası’na (Kahramanmaraş) girer. Sağlık Ovası’nı güneydoğu – kuzeybatı yönünde kat ett ikten sonra, Demirciler, Gökpınar ve Gâvur Gölü  kurutma  kanalı  sularını da  bünyesine  katarak  kuzeye doğru  yönelir.  Bu  kısımdan sonra  kuzeybatıya  yönelen Aksu Çayı, Maraş Ovasını doğu – batı yönünde kat eder ve Ceyhan  Nehri  ile  Kürtleravşarı köyü  yakınlarında  birleşerek, sularını Sır Barajına bırakmaktadırlar.  Aksu  Çayı,  Engizek eteklerinden Sır Barajı gölüne kadar  izlediği  alanda  Kahramanmaraş  havzasının  %80’ini (Yaklaşık 1740 km²’lik bir alanı) drene etmektedir. Yıllık ortalama debisi 10.6 m³/sn.’dir.

Kaynak : Kahramanmaraş ansiklopedisi