AGOP HIRLAKYAN KİMDİR?

Maraş’ın  Fransızlar  tarafından  işgali  sırasında  Agop Hırlakyan,  abdalların  ağası olan  Halil  Ağa’ya  Fransızları şehre  girişlerinde  karşılaması ve  davul  çalması  için  teklifte bulunur, Halil Ağa, Agop Hırlakyan’a sert bir şekilde; Beyim bu  para  meselesi  değildir.  Din bahsidir. Sen şu kasnağımın içini altın ile doldursan bile bu tokmak bu davula vurmayacaktır. Ben din kardaşımın  bağrına  çomak  sokamam.” der. Bu cevap karşısında Agop, “Bu yaptığın unutulmayacaktır Halil Ağa. Fransızlar gelsin bunun  hesabını  senden  soracağım.” diyerek Halil Ağa’yı tehdit eder.Fransızlar  tarafından  kendisine sözde Maraş Valiliği verilen  Gouverneur  Andre’nin Maraş’a ilk geldiğinde onu misafir ederek evinde barındıran da  Fransızların  sözde  Adana bölge valisi Albay Bremond’un isteği  doğrultusunda  yine agop hırlakyan idi.  Agop Hırlakyan’ın, Kevork isimli kardeşi Ermeni isyanına katıldığı  için  II.  Abdülhamid Dönemi’nde  idam  edilmişti. Agop’un,  Avedis,  Osep  (Ho-vsep?)  ve  Setrak  (Setrek/Sotirek?)  isimlerinde  üç  de  oğlu olduğu  kaynaklardan  anlaşılmaktadır. Onlar da yine Agop gibi  babalarının  öncülüğünde Fransızlar tarafında yer almışlardır.  Zira  Guvernor  Andre oğlu Osep’in konağında misafir olarak bulunuyordu. Hırlakların evinde, Kalonel Browmond şerefine 21 Kasım 1919 akşamı bir  ziyafet  düzenlenmişti.  Bu ziyafette bir de balo verilmiş-ti. Balo esnasında Browmond, Agop Ağa’nın iki torunundan biri olan Osep’in kızı ve sözde müstakbel Ermenistan prensesi Helena’yı dansa davet etti. An-cak Helena:“ – Sizinle dans etmekten mazurum, çünki kendimi hala esaret ve zillet içinde yaşayan bir kadın olarak görüyorum. Kalesinde halen Türk Bayrağı dalgalanan bir memlekette  Fransızların  hakim olduklarını  ve  bizim  emniyet  ve hürriyet içinde yaşadığımızı nasıl düşünebiliyorsunuz?” dedi. Browmond bunun üzerine kaledeki bayrağı sorarak,“ – Kale’deki Türk bayrağının derhal indirilmesini, yerine Fransız bayrağının  çekilmesini  istiyorum. İşgalimiz altında bulunan bir memlekette başka milletin bayrağı bulunamaz.” diye emretti. Helena bu emir üzerine dansı kabul etti. Kale’deki  bayrak  olayında da bu şekilde rol oynayan Agop  Hırlakyan’ın,  Katolokik olduğu,  hatta  Ermeni  Katolik Kilisesi üyesi olduğu belgelerden anlaşılmaktadır.Hırlakyanlar, Sultan’ın müteahhitliğini yapıyorlardı. Yurt dışında aktif şirketleri ve mağazaları bulunmaktaydı. Çok zengindiler. Agop, ailenin büyüğü idi. Onlara göre, Kilikya’da bir Ermeni  devleti  kurulabilseydi Agop,  onun  başına  Kral  olarak  düşünülüyordu.  Osmanlı Mebusan Meclisi’ne İtt ihat ve Terakki Partisi’nin mebusu olarak katılmış ve bir dönem Maraş mebusluğu yapmıştı. Agop Hırlakyan’ın Camustıl Nahiyesi’nde bir de çiftliği bulunmaktaydı.Hırlakyan  Agop  ve  ailesi Kuyucak,  Kümbet  Mahallelerinde  yaşıyorlardı.  Hırlakyanların bir ayakları Avrupa’da idi. Gündelik  hayatlarında  İngiliz ve Fransız gelenekleri hakimdi. Kendilerini  Fransızlara  yakın görmelerinin sebebi Katolik ol-malarıydı.

Kaynak : kahramanmaraş ansiklopedisi