Kökenleri ve Anadolu'ya Gelişleri:
Ağaçerilerin Anadolu'ya ne zaman ve nasıl geldikleri tam olarak aydınlatılamamıştır. Ancak, Selçuklu Türklerinden önce Anadolu'ya gelmiş olmaları muhtemeldir.
Eski çağlarda, özellikle Hunlar döneminde Yunan kaynaklarında "Agathir" ve "Agatzir" olarak anılan topluluğun Ağaçeriler olduğu iddia edilmektedir.
Selçuklu dönemi öncesinde Anadolu'da varlıklarına dair izler bulunmaktadır. İdil boyunda yaşayan ve Hunlar tarafından yönetilen Akatzir topluluğunun orman kavmi olarak tanındığı ve Attila'nın oğlunun onları yönettiği kaydedilmiştir.
Milattan sonra 6. yüzyılda Tabaristan ve Cürcan bölgelerinde Ağaçeri, Çöl ve Yazar Türkleri de varlık göstermiştir.
Yaşam Tarzları ve Faaliyetleri:
İbni Bibi'ye göre, Ağaçerilerin kökeni Maraş'ın ova ve ormanlarından gelmektedir. Bu bölgeden başlayarak Anadolu, Suriye ve Çukurova'ya kadar yayılmışlar ve buralarda yol kesme, cinayet işleme ve kervan soygunu gibi suçlara karışmışlardır.
Faruk Sümer, Ağaçerilerin Elbistan-Maraş arasındaki dağlık ve ormanlık alanlarda yaşadığını ve Babai isyanına katılan Türkmenlerin kalıntıları olduğunu ifade etmektedir.
Günümüzde Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde yaşayan "Tahtacı Türkmenleri"nin de Ağaçerilerin torunları olduğu iddia edilmektedir.
Claude Cahen, Ağaçerilerin ormanlarla kaplı Toroslar'da ormancılıkla meşgul olduklarını belirtmektedir.
Siyasi Rolleri:
Karakoyunlu İskender Mirza'nın emirleri arasında Ağaçeri beylerinden Hüseyin ve Sulan Beylerin isimleri yer almaktadır.
Ayrıca, İskender Mirza'nın adamlarından Ağaçeri Ali Bey de anılmaktadır. Ali Bey, Akkoyunlulara karşı Karakoyunluların yanında savaşlara katılmış, ancak Karakoyunluların yenilmesi sonucunda esir düşmüş ve Akkoyunlular tarafından serbest bırakılmıştır. Daha sonra Uzun Hasan'ın hizmetine girmiştir.
Bu Ağaçeri beylerinin yanı sıra, Cihanşah Mirza ile oğlu Hasan Ali'nin emirleri arasında Ağaçeri Hacı Hasan ve Uzun Hasan'ın oğlu Zeynel'in emirleri arasında Dündar Ağaçeri de bulunmaktadır.
İran'da hakimiyeti ele geçiren diğer bir Türk devleti olan Safeviler'in kaynaklarında Ağaçeri Türkmenleri hakkında bilgi bulunmamaktadır. Ancak 18. yüzyılın ilk yarısına ait Osmanlı Tebriz Tahrir Defteri'nde Ağaçeri adında bir köye rastlanmaktadır.
yüzyılın ortalarında İran'ın Fars eyaletinde görülen Ağaçerilerin yaklaşık 1000 çadır kadar oldukları, Çağatay ve Keştil adlı obalarda yaşadıkları belirtilmektedir.
Tartışmalı Konular:
Claude Cahen, Ağaçerilerin Oğuzlarla pek bir bağlantısının bulunmadığını, hatta tamamının Türk olmadığını vurgulayarak, Moğol istilası öncesinde Antakya ve Halep'in kuzeyinde görülen Suriye Türkmenleri ile aynı topluluk olduklarını iddia etmektedir. Ancak, bu iddia tartışmalıdır ve diğer kaynaklarla çelişmektedir.
Ağaçerilerin kökeni ve Anadolu'ya geliş zamanları hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Bu konuda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Ağaçeriler, Anadolu'nun ve Orta Doğu'nun tarihinde önemli bir yere sahip olan Türkmen topluluklarından biridir. Yaşam tarzları, siyasi rolleri ve kökenleri hakkındaki tartışmalar, tarihçiler için hala ilgi çekici bir araştırma konusudur.
