AĞABEYZÂDE (AKBEN) MEHMET EMİNEFENDİ(DURAN HOCA) KİMDİR?

Maraş’ta  muhtelif  medreselerde okuyan  Mehmet  Emin  küçük yaşlarda  Kur’an-ı  Kerim’i  ezberlemiştir. Arapça, Farsça ve Fransızca  bilmektedir.  Bilinen hocalarından  biri  Nuh  zade Ahmet Efendi’dir. Ahmet Efen-di, kendisine hocalığı mahallesi olan Delialili Hacı Hasan Mes-cidi’ndeki medresede yapmıştır. Hocası, bu eğitimine istinaden bir şahadetname vermiştir (R. 327/H. 329/ M. 1911). Bu şahadetnameyi Müftü Vekili Ahmet Tevfik tasdik etmiştir (R. 1327/M.  1911).  Mehmet  Emin Efendi mevcut belgelerden anlaşılacağı üzere iki icazetname almıştır. H. 1328/M. 1910 tarihli birinci icazetini âlim olan baba ikinci  icazetini  ise  Osman İbn Hacı Hasan Bin Mehmet El Maraşî’den almıştır (H. 1330/M. 1911). Bu icazetlerdeki silsileyi incelediğimizde Yusuf Efendi’ye icazet veren Kanadıkırık Mustafa Efendi ve Mehmet Emin Efendi’ye icazet veren Osman İbn Hacı Hasan Bin Mehmet El Maraşî’nin icazetlerini Kayserili Hacı Torun Efendi’den aldıklarını görmekteyiz. Maraş’taki eğitimi ile yetinmeyen Mehmet Emin Efendi ilmini ve görgüsünü artırmak için önce Şam’a sonra da İstanbul’a gitmiştir.  İstanbul’da  askerlik vazifesindeyken Atik Medâris-i İlmiyesine kabul edilmesi sebe-biyle meslek-i  aslisine  devam etmek  şartıyla  21  Şubat  1337 (M. 1921) tarihli kanunun altıncı maddesi mucibince fî-6 Eylül sene  1338  tarihinde  askerlikten terhis edilmiştir (M. 1922). Mehmet  Emin  Efendi  İstan-bul’da vaizlik görevinde de bulunmuştur. Bu görevi sırasında “sefer haricinde sebepsiz yere oruç yiyen askerlerle ilgili sert ifadeler” kullandığı için devrin Şeyhülislamı  Mustafa  Hayri Ürgüplü’ye şikâyet edilmiş ve bunun  üzerine  huzura  çağrılarak uyarılmak istenmişse de, konuştuğunu kaynakları ile ispat ett iğinde omuzu sıvazlanarak vaizlerinde serbest olduğu kendisine  söylenmiştir.  İstanbul’a beraber gidip okuduğu arkadaşlarından birisi daha önce Şam’a da birlikte gitt iği Hafız Ali Efendi’dir. Onun için de sağ oldukları müddetçe her ikisi de birbirini  saymıştır.  Hafız  Ali Efendi onun Delialili semtinde fetva vermesine müftü olarak ses çıkarmamış zaman zaman ziyaretine gelmiş, fetva için o semtt en gelenlere: “Niçin oradan bana geldin, orada Hoca Mehmet Emin Efendi var” demiştir.  Mehmet  Emin  Efendi elimizdeki belgelere göre Efsus (Afşın) Nahiyesi nâib vekilliği (fî-1 Zilhicce sene 330), Hartlap Karyesi İptidâî Muallimliği (fî-22 Kânunuevvel sene 329), Önsen Hopuru Mekteb-i İpti-dâîsi muallim muavinliği (fî-29 Kânunuevvel sene 333), Evkaf-ı Hümâyun tarafından Maraş’ın Deli  Alili  Mahallesi  Camii imam vekilliği (fî-4 Mayıs sene 337), aynı câminin müezzinliği (fî-18 Haziran sene 337) görev-lerinde  bulunmuştur.  Cumhuriyetin  ilanından  sonra  ise 14.10.1939 tarihli belgeye göre “Her gün ay namazına müteakip, Cumhuriyet rejimine ve önderlerine  mugayir  idare-i kelam  etmemek,  dini,  ahlaki, içtimai,  sınai,  zirai  şeylerden bahsetmek üzere” vaiz izni ve-rilmiştir.  Maraş  İmam-Hatip Mektebi açıldığında dışarıdan derslere de giren Mehmet Emin Efendi  daha  sonraki  yıllarda mahallesinde  çocuk  okutarak, insan yetiştirerek hayatını sürdürmüştür.  Bölgesinde  bir çeşit kanaat önderidir ve herhangi  bir  konuda  danışılacak ilk kişilerden biridir. Hafız da yetiştirmiştir.  Talebelerinden merhum Salih Hoca ve bugün sağ olan ve kendisi gibi Arapça’ya vakıf Bekir Sıddık Akben Hoca  (d.1934)  gibi  hafız  ve imam olanlar da vardır. Ömrünün son zamanlarında görme sıkıntısı çektiği için, ziyaretine gelenler tarafından kitaplarının büyük bir kısmı talan edilmiştir. Kalanlardan el yazması ve matbu  birkaç  kitabı  elimizde mevcuttur

Kaynak : Kahramanmaraş ansiklopedisi