İşte Afşin'in (Arabissos-Yarpuz) tarihine dair önemli bilgiler:
İlk Çağlar ve Asur Dönemi:
Afşin'in bilinen en eski ismi, Asur belgelerinde "Kipsuma" olarak geçer. Bu ismin Luvi dilinde olduğu ve "insan" veya "halk" anlamına geldiği tahmin edilmektedir.
MÖ 1975-1723 yılları arasında Anadolu'da "Asur Ticaret Kolonileri Çağı" yaşanırken, Afşin bu dönemde önemli bir konuma sahipti. Kültepe tabletlerinde bölgedeki yerel krallıklardan bahsedilmektedir.
Mama ve Luhuzatia şehirlerinin Afşin, Elbistan ve Göksun topraklarında olduğu düşünülmektedir.
Mama şehri, Kaniş (Kültepe) ile Asur arasında önemli bir ticaret merkeziydi. Mama'lı tüccarların kumaş üretiminde usta oldukları bilinmektedir.
Lawazantiya şehrinin de Elbistan veya Afşin'de olduğu ve ticaret yolları üzerinde bulunduğu belirtilmektedir.
Roma ve Bizans Dönemi:
Roma ve Bizans dönemlerinde Afşin'in adı "Arabissos" olarak geçmektedir. Bu isim zamanla "Efsus"a dönüşmüştür.
Efsus, önemli bir yol kavşağında bulunuyordu ve ticaret ile askeri açıdan stratejik bir konuma sahipti.
Eshab-ı Kehf (Yedi Uyurlar) olayı, MS 200'lü yıllarda Efsus'ta yaşanmıştır. Bu olay, Hristiyanlık ve İslam inançlarında önemli bir yer tutmaktadır.
Arabissos, Bizans ve Sasani savaşlarında önemli bir rol oynamıştır.
Bizans İmparatoru Mauricius'un (582-602) Arabissos kökenli olduğu bilinmektedir.
Türk Dönemi:
1060'larda Sultan Alparslan'ın komutanlarından Afşin Bey, bölgeyi fethetmiştir. Afşin'in bugünkü adını bu komutandan aldığı rivayet edilmektedir.
Bölge, Selçuklular, Danişmentliler ve Dulkadiroğulları arasında el değiştirmiştir.
Selçuklu ve Dulkadir dönemlerinde Eshab-ı Kehf Külliyesi önemli bir dini ve kültürel merkez olmuştur.
Osmanlı döneminde Efsus, Maraş Sancağı'na bağlı bir köy olarak kaydedilmiştir.
Afşin'de Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden kalan tarihi eserler bulunmaktadır.
Afşin Adının Verilmesi:
Afşin isminin 1944 yılında dönemin Maraş Milletvekili Hasan Reşit Tankut ve tarihçi Ord. Prof. Mükrimin Halil Yinanç tarafından verildiği bilinmektedir.
Afşin, tarihi boyunca farklı kültürlerin etkileşimine sahne olmuş, zengin bir mirasa sahip bir yerleşim yeridir.
