1560'lı yıllarda 774 olan nüfus, 1881'de artış göstererek devam etmiştir. 1935'te 1794 olan nüfus, 1940'ta 2069'a yükselmiştir. Ancak, II. Dünya Savaşı nedeniyle nüfus artış hızı düşmüştür. 1910'da belediye olan Afşin, 1944'e kadar Elbistan'a bağlı kalmış, 1945'te ilçe olmuştur. Bu dönemde kırsaldan kente göç yaşanmıştır. 1950-1960 arasında nüfus artışı yavaşlamış, 1965'ten sonra hızlanmıştır. 1970'te kömür çıkarılması ve termik santralin kurulmasıyla nüfus artışı hızlanmıştır. 1980'lerde termik santral çalışmalarının yavaşlamasıyla nüfus artışı azalmıştır. 1990'da termik santralin tamamlanmasıyla nüfus artışı tekrar düşmüştür. 2015 verilerine göre nüfus 81.390'dır.
Afşin'de iç göçler genellikle ailece yapılır, bazen mevsimlik iş gücü göçleri de görülür. Termik santrallere rağmen nüfus artış hızı düşmektedir. Kır nüfusu fazla olsa da, 1985'ten sonra azalmıştır. Elbistan kadar sanayileşememesi de nüfusu etkilemiştir. Ekonomik faaliyetler tarım ve hayvancılıktır. Tarım arazilerinde tahıl, bakliyat, sanayi bitkileri ve yem bitkileri yetiştirilir. Hayvancılıkta küçükbaş hayvanlar yaygındır. Termik santral öncesi tarım önemliyken, şimdi sanayi öne çıkmıştır. Afşin bir sanayi kentidir.
Yerleşimler kır ve şehir olarak ayrılır. Afşin'de köyler, mahalleler, mezralar, çiftlikler, bağ evleri ve yaylalar bulunur. Hayvancılık önemlidir ve yaylacılık yapılır. Evlerde toprak ve ahşap malzeme kullanılmıştır, taş ve tuğla evlerde çimento vardır. Eski evlerde avlu, tandırlık ve kiler bulunur. Yeni evlerde betonarme yapılar yaygındır. İlk yerleşimler Bizans döneminde başlamış, Türkler döneminde genişlemiştir. Şehir merkezinde yerleşimler sık, Elbistan yolu boyunca seyrektir. Atatürk Caddesi'nde iş yerleri yoğunlaşmıştır. Gaziosmanpaşa Mahallesi, termik santral işçilerinin yerleşim yeridir.
