İnşâ kitabesi olmayan hamamın, XIX. yüzyılın ilk yarısında inşâ edildiğini düşünmekteyiz. Halk arasında “Acar (Ecer: Yeni) Hamam” olarak bilinen yapı, isminden de anlaşılacağı gibi, şehirde inşâ edilen en son hamam olmalıdır; aynı zaman-da “Kale Hamamı” olarak da bilinmektedir. Hamam, Gayrı Menkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun 10.11.1979 tarih ve A-2009 sayılı kararıyla tescil edilmiştir. Günümüze onarımlar görerek gelen hamam, orijinal özelliğini muhafaza etmektedir. Dıştan yaklaşık 21.70 x 27.00 m. ölçülerindeki yapı, dört eyvanlı ve köşe hücreli hamamlar grubuna girer. Hamam; rüzgârlık, soyunmalık, ılıklık, sıcaklık ve sıcaklığa bitişik su deposu ile külhanlardan oluşur. Yapı arsanın topografik yapısına göre şekillendiği için hamamı oluşturan bölümler aynı eksen üzerine yerleştirilmemiştir. Hamamın duvarlarında ve örtü sisteminde kaba yonu ve moloz taş; cümle kapısı, şadırvan, oturma ve soyunma sekiler ile zemin döşemelerinde ince yonu taş malzeme kullanılmıştır.
Bu yapı, şehirdeki diğer hamamlara göre daha farklı bir plân şemasına sahiptir. Hamamın güney (ön) cephesi doğrudan caddeye açılmaktadır. Bu cepheye hamama girişi sağlayan cümle kapısı, çeşme ve dört dükkân yerleştirilmiştir. Ayrıca özel soyunma odasının basık kemerli iki penceresi de caddeye bakmaktadır. Yapı, küçük bir külliye biçiminde tasarlanmış ve külliyenin odak noktasını ise hamam oluşturmaktadır. Cümle kapısının doğu tarafına yerleştirilen ve bugün fonksiyonunu kaybeden çeşme, sivri kemerli nişe sahiptir. Caddeye açılan dört dükkân ise sivri beşik tonozlarla örtülmüştür. Güney cephenin batı köşesinde açılan cümle kapısından rüzgârlık kısmına girilir. Çarpık plânlı bu mekân, sivri beşik tonozla örtülmüş ve içerisi güney duvarının üst kısmında caddeye açılan bir mazgal pencereyle aydınlatılmıştır. Bu mekânın kuzey duvarında açılan kapıdan soyunmalık kısmına geçilir. Soyunmalık bölümü, köşelerden pandantiflerle geçilen ve sekizgen kasnak üzerine oturan kubbeyle kapatılmıştır. Örtü sistemi, iç mekânın duvarlarında kurulan dört sivri kemerin üzerine oturmaktadır. İç mekânın aydınlığı kubbe kasnağında açılan dört mazgal pencereyle sağlanmıştır. Soyunmalığın ortasına sekizgen plânlı şadırvan yerleştirilmiştir. Duvarların kenarlarına kapı girişleri hariç boydan boya taştan soyunma sekileri yapılmıştır. Soyunmalığın güney tarafında açılan kapıdan, özel müşterilere ayrılan ve çapraz tonozla kapatılan soyunma odasına girilir. Yine soyunmalığın doğu duvarındaki diğer kapıdan çapraz tonozla örtülü ikinci odaya geçilir. Bu hacmin ise peştamalları yıkayıp, kurutmak için yapıldığı düşünülmektedir. Acar Hamamı, soyunmalık kısmında uygulanan plân tasarımıyla, şehirdeki diğer hamamlardan ayrılmaktadır. Soyunmalığın kuzey duvarın açılan kapıdan ılıklık bölümüne geçilir. Bu mekân yanlarda duvarlara, doğu ve batıda beşik tonoz biçiminde yapılan sivri kemerlere istinat eden ve pandantiflerle geçilen kubbeyle kapatılmıştır. Ilıklığın batı tarafında pandantifli kubbeyle kapatılan “traşlık” ile beşik tonozla örtülen “helâ” yer almaktadır. Ilıklık kısmının aydınlığı örtü sisteminde açılan çok sayıda ışık gözüyle aydınlatılmıştır. Ilıklığın doğu duvarındaki kapıdan sıcaklık bölümüne geçilir. Sıcaklık kısmı ortada merkezî mekân, bunun etrafına aksiyal olarak yerleştirilen eyvanlar ile köşe halvetlerinden oluşur. Batı taraftaki halvetler pandantifli kubbeyle, doğu ta-raftaki halvetler tromplu kubbeyle kapatılmıştır. Merkezî mekân dört sivri kemerin üzerine oturan pandantifli kubbeyle kapatılmıştır. Göbek taşı sekizgen plânlı olup, ortasında daire kesitli küçük bir havuz bulunmaktadır. Sıcaklık kısmının aydınlığı örtü sisteminde açılan çok sayıda ışık gözüyle aydınlatılmıştır. Sıcaklık kısmının doğu tarafına, güney-kuzey yönünde yerleştirilen ve beşik tonozla örtülen sıcak su deposu yerleştirilmiştir. Hamamın doğu tarafında yer alan külhân ve dükkân, üst katı ev şeklinde betonarme olarak yeniden inşâ edilmiştir. Yapı sade ve bir şekilde inşâ edilmiştir.
(Kaynak: Kahramanmaraş Ansiklopedisi)
