Bu düşüşün temel nedeni olarak, Suriye’deki siyasi değişimlerin Suriyeli başvurular üzerindeki etkisi gösteriliyor.
Suriyeli Başvurularda Büyük Düşüş
Rapora göre, 2024’ün sonlarında Hayat Tahrir el-Şam (HTŞ) güçlerinin Şam’ı ele geçirerek Esad rejimini devirmesi ve 2025 başında geçici bir hükümetin kurulması, Suriyeli mültecilerin AB ülkelerine iltica taleplerinde belirgin bir azalmaya yol açtı. Ekim 2024’te aylık yaklaşık 16 bin olan Suriyeli başvuru sayısı, Mart 2025’te 3 bin 300’e geriledi. Bu, Covid-19 pandemisi döneminden bu yana görülen en düşük seviyeyi temsil ediyor.
EUAA yetkilileri, bazı AB ülkelerinin Suriyeli başvuruların işlenmesini geçici olarak durdurduğunu belirtirken, başvuru alımlarının devam ettiğini kaydediyor. Ayrıca bu durumun, Suriyelilerin ülkelerine dönme umutlarının artmasıyla bağlantılı olabileceği ifade ediliyor.
Latin Amerika Ülkelerinden Başvurular Arttı
Suriyeli başvurular azalırken, Venezuelalılar, Kolombiyalılar ve Haitililer gibi Latin Amerika ülkelerinden yapılan taleplerin oranı yükseldi. Mart 2025’te, AB ülkelerine yapılan başvuruların yüzde 53’ü, daha önce tanıma oranı yüzde 20 veya altında olan ülkelerden geldi. Bu durum, bazı başvuruların temelsiz veya kabul edilemez olabileceğine işaret ediyor.
Almanya’nın Geleneksel Liderliği Sarsıldı
2025’in ilk çeyreğinde AB’de iltica başvurularının tanınma oranı yüzde 25’e düştü. Bu düşüş, Suriyeli başvuruların işlenmesinin durması ve bazı başvuruların geri çekilmesiyle ilişkilendiriliyor. Geleneksel olarak en fazla başvuru alan Almanya, 2025’in ilk aylarında Fransa, İtalya ve İspanya’nın gerisinde kaldı, bu da AB ülkeleri arasındaki başvuru dağılımında önemli bir kaymaya işaret ediyor.
Gönüllü Dönüşler ve Türkiye’nin Rolü
İltica ve Göç Araştırmaları Merkezi Başkanı Metin Çorabatır, Suriyeli sığınmacı sayısındaki düşüşün Avrupa ve Türkiye’de birbirine bağlı olduğunu belirtti. Çorabatır, “Suriye’de rejim değişti ve gönüllü geri dönüşler başladı. Açıklanan rakamlara göre bugüne kadar 2 milyon 508 bin Suriyeli geri döndü. Şu anda ortalama günlük 500-600 kişi ülkelerine dönüyor,” dedi.
Türkiye’nin bu süreçte kritik bir rol oynadığını vurgulayan Çorabatır, “Türkiye, geri dönmek isteyen Suriyelilere kara geçişi imkânı tanıdı. Bu, süreci hızlandırdı çünkü uçakla dönüşler çok maliyetliydi. Dolayısıyla birçok kişi Türkiye üzerinden karayoluyla ülkelerine döndü,” ifadelerini kullandı.
AB’deki Gelecek Eğilimler
EUAA, 2025 yılı boyunca AB ülkelerine yapılan iltica başvurularında genel bir düşüş eğilimi öngörürken, Venezuela ve Kolombiya’daki siyasi ve ekonomik belirsizlikler nedeniyle Latin Amerika’dan gelen taleplerin artabileceğini belirtiyor. Ayrıca, AB’nin yeni Göç ve İltica Paktı ile başvuru süreçlerinde hızlandırma ve sınır prosedürlerinin sıkılaştırılması gibi değişikliklerin gündeme gelebileceği kaydediliyor.
