Amerikan Psikoloji Derneği’nin (APA) yayımladığı kapsamlı rapor, bu tür hızlı ve yoğun içerik tüketiminin “beyin çürümesi” olarak adlandırılan ciddi bilişsel sorunlara yol açabileceğini ortaya koydu.
Bilim dünyasında uzun süredir dile getirilen kısa video bağımlılığı, artık yalnızca bir alışkanlık ya da sosyal medya esprisi olarak görülmüyor. APA’nın değerlendirmesine göre, düşük nitelikli ve yüksek tempolu dijital içeriklere sürekli maruz kalmak, dikkat süresini kısaltıyor, derin öğrenmeyi engelliyor ve anksiyete riskini artırıyor.
98 Binden Fazla Kişinin Verisi İncelendi
Araştırmacılar, 71 ayrı bilimsel çalışmadan elde edilen verilerle toplam 98 bin 299 kişinin dijital kullanım alışkanlıklarını analiz etti. Elde edilen bulgular, kısa formatlı video izleme süresi arttıkça dikkat, odaklanma ve dürtü kontrolünde belirgin düşüşler yaşandığını gösterdi.
Raporda, algoritma destekli içerik akışlarının beyin kimyası üzerinde doğrudan etkili olduğu, kullanıcıları hızlı haz almaya alıştırdığı ve zihinsel efor gerektiren faaliyetlerden uzaklaştırdığı vurgulandı. Kitap okuma, analiz yapma ve uzun süreli odaklanma gibi becerilerin bu süreçte zayıfladığı ifade edildi.
Bağımlılık Döngüsü ve Psikolojik Etkiler
Uzmanlara göre, sürekli kaydırma alışkanlığı beynin ödül mekanizmasını tetikleyerek bağımlılık döngüsünü güçlendiriyor. Bu durum zamanla sosyal izolasyon, uyku bozuklukları, öz saygı kaybı ve beden algısında bozulmalara yol açabiliyor. Ayrıca yoğun ekran süresinin, genel yaşam memnuniyetini düşürdüğü ve yalnızlık hissini artırdığına dikkat çekiliyor.
“Dijital Denge Şart”
Oxford Sözlüğü tarafından geçtiğimiz yıl “Yılın Kelimesi” seçilen “brain rot” (beyin çürümesi) kavramı, böylece popüler kültürden tıbbi literatüre taşınmış oldu. Uzmanlar, kısa videoların tamamen yasaklanmasından ziyade, bilinçli ve dengeli kullanımın önemine vurgu yapıyor.
Yetkililer, özellikle gençler başta olmak üzere tüm kullanıcıları dijital alışkanlıklarını gözden geçirmeye ve zihinsel sağlık için ekran sürelerini kontrol altına almaya çağırıyor.
