Kış mevsiminin en
keyifli etkinliklerinden biri hiç kuşkusuz kayak . Ülkemizde sayısı giderek
artan kayak merkezlerinin yanı sıra yurt dışına yönelik kış turizmi
tercihindeki artış, kayak sporuna bağlı yaralanmaların da daha sık yaşanmasına
neden oluyor.
Bu yaralanmalardan en sık görüleni ise dizlerdeki ön çapraz
bağ yırtıkları. Acıbadem Ataşehir Cerrahi Tıp Merkezi Ortopedi ve Travmatoloji
Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Karahan, özellikle son 10 yılda spora olan ilginin
artması nedeniyle ön çapraz bağ yaralanmalarında önemli bir artış olduğuna
dikkat çekerek, “Kayak sırasında dizde meydana gelen yaralanmaların asla hafife
alınmaması gerekiyor. Ağrı kendiliğinden geçse bile mutlaka bir hekime
başvurulmalı. Çünkü ön çapraz bağ yaralanmaları zamanında tedavi edilmezse
menisküste yırtığa yol açabiliyor, bunun sonucunda daha komplike bir tedavi
zorunlu hale gelebiliyor” uyarısında bulunuyor.
Dikkat! Bu hatalar
travmaya neden olabilir
Dizin iç ön tarafında çapraz şekilde yer alan ön çapraz
bağları, dizlerin stabilizasyonunu sağlamak gibi son derece önemli bir işlev
üstleniyor. Dolayısıyla hem spor yapmak hem de sağlam eklemlere sahip olmak
için ön çapraz bağların sağlam kalması çok önemli. Ancak aniden dönüş yapmak,
yön değiştirmek veya aniden durmak gibi hareketler nedeniyle dizin üzerinde
oluşan yük; ön çapraz bağ bütünlüğünde bozulmalara yol açıyor. Ortopedi ve
Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Karahan, “Kayak yapanlarda bu bağ
yırtıldığında hastalar yaşadıklarını genellikle ‘Kayak yaparken dizim döndü.
Dizimin içi acıdı’ gibi sözlerle anlatıyorlar” diyor.
“Ağrım geçti,
iyileştim” demeyin!
Ön çapraz bağ yaralanmaları; dizde ani bir kopma hissi,
şiddetli ağrı, eklemin içindeki kanama nedeniyle oluşan şişlik ile kendini
belli ediyor. Bu yaralanmalarda yapılan en büyük hatanın ağrı ve şişlik
geçtiğinde uzmana başvurmamak olduğu uyarısında bulunan Ortopedi ve
Travmatoloji Uzmanı prof. dr. mustafa karahan sözlerine şöyle devam ediyor:
“Dizde büyük boyutta hasar varsa ağrı ve şişlik gibi
yakınmalar bir haftaya kadar uzayabiliyor. Ancak dizde ek bozukluklara yol
açmayan yırtıklarda ağrı kısa sürede kendiliğinden geçebiliyor. Hastalar da
iyileştiklerini düşünerek doktora başvurmaya gerek duymayabiliyor. İşte bu durum
ciddi sorunlara neden olabiliyor, çünkü hasarlı ön çapraz bağlarıyla spora
devam edilirse bu kez tablo menisküs yırtığına kadar ilerleyebiliyor”
Tedavi aktivite
düzeyine göre belirleniyor
Tanısı hasta hikayesi ile konulan ön çapraz bağ yırtıkları
için gerekirse MR ve röntgen tetkiki de isteniyor. Tedavi ise kişinin aktivite
düzeyi ve yaşam tarzına göre belirleniyor. Yaralanmadan hemen sonra hekime
başvurulması halinde tedavi süreci daha kolay ilerliyor. Hareketli yaşam tarzı
sürecek, spor ile aktif bir şekilde ilgilenecek kişiler için ameliyatın tercih
edildiğini anlatan Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Prof. Dr. Mustafa Karahan,
“Düşük aktiviteye sahip bir yaşam süren kişilerde ameliyata gerek
duyulmayabiliyor. Yani kişi yoğun olarak spor yapmayacaksa, yaşam tarzı daha
sakinse o zaman kas güçlendirmesi ve denge çalışmalarına yöneliyoruz” diyor. Ön
çapraz bağ ameliyatlarında oldukça başarılı sonuçlar alındığını belirten Prof.
Dr. Mustafa Karahan, cerrahi işlem ve iyileşme süreci hakkında şu bilgileri veriyor:
“Ameliyat, artroskopik görüntüleme yardımı ile
gerçekleştiriliyor. Dizin çevresindeki bir tendon alınıp kopan bağın yerine
naklediliyor. Son derece gelişmiş malzemelerle kemiğe tespit ediliyor.
Hastanede kalma süresi de kişiye bağlı olarak 1- 3 gün arasında değişiyor.
Ameliyatın ardından en kısa zamanda fizik tedavi programına başlanıyor. Kişi
3-6 hafta içerisinde günlük yaşamına dönebiliyor. Spor yapan kişiler de 3-4 ay
sonra antrenmanlarına başlayabiliyor. Müsabaka düzeyine ulaşması için ise 9 ay geçmesi
gerekiyor.”
Kayak kazalarından 5
adımda korunun
- · Boyunuza uygun kayak ve ekipman kullanımına özen
gösterin. Kayak ayakkabılarınızın iyi bağlandığına emin olun.
- · Kaydığınız pistin özelliklerini dikkate alın.
Hava durumu, karın özelliği, pistin eğimi gibi noktaların kazalar üzerindeki
etkisi büyük.
- · Yorulduğunuzda kaymayı bırakın. Özellikle kayağa
yeni başladıysanız ara vermeyi unutmayın. Yorgunluk vücudun tepki verme
süresinin uzamasına yol açtığı için kaza riskini artırıyor.
- · Dağınık zihinle piste çıkmayın. Dikkatin kolay
dağılması da kazaya yol açıyor.
- · Kaymadan önce biraz ısınma hareketi yapın. Vücut ısınmadığı için kendini korumaya yönelik reflekste bulunamıyor, ani hareketleri yapamıyor.
