Kurum, milyonlarca veriyi yapay zekâ destekli sistemler ve gelişmiş algoritmalarla analiz ederek, fiilen çalışmadığı hâlde sigortalı gösterilen kişileri tespit ediyor. Bu sistem, sahte yollarla kazanılmak istenen sigorta ve emeklilik haklarını engellemeyi hedefliyor.
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, köşe yazısında “hatır sigortası” olarak bilinen uygulamaların ciddi sonuçlar doğurduğunu ve vatandaşlar için ağır mali yaptırımlar getirdiğini vurguladı. Karakaş, birçok kişinin sigortalı gösterildiği iş yerini, adresini veya faaliyet alanını bilmeden işlem yaptırdığını ifade etti. Mevzuata göre sigortalılık, fiili çalışma ve işverene bağlılık şartlarına dayanıyor; bu şartlardan biri eksik olduğunda sigortalılık geçersiz sayılıyor.
100 Parametreli Dijital Takip Sistemi
SGK, 2016 yılından bu yana yürüttüğü “Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi” kapsamında geniş çaplı analizler gerçekleştirdi. 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri detaylı incelemeye alındı. Sistem, prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı ve iş kolu uyumu gibi yaklaşık 100 farklı parametreyi değerlendirerek riskli iş yerlerini belirliyor. Dijital takip sayesinde sahte sigortalı tespit süresi önemli ölçüde kısaldı.
245 Binin Üzerinde Sigorta ve Emeklilik İptali
2025 yılına kadar süren 16 aşamalı projede dikkat çeken sonuçlar elde edildi. Son iki fazda yüzlerce sahte iş yeri belirlendi. 15. fazda 128 iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı tespit edilerek 487,5 milyon lira kamu zararı belirlendi. 16. fazda ise 195 iş yerinde 20 bin 578 sahte sigortalı ortaya çıkarıldı ve 1,27 milyar liralık zarar hesaplandı. Toplamda 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi.
Maaşlar Faiziyle Geri Alınıyor
SGK, sahte sigortalılık tespit edilen durumlarda yalnızca sigortayı iptal etmekle kalmıyor. Emekli olan kişilerin maaşları kesiliyor ve bugüne kadar yapılan ödemeler faiziyle geri talep ediliyor. Ayrıca söz konusu kişilerin sağlık harcamaları da tahsil ediliyor. Süreçte hem sahte sigortalı görünen kişiler hem de bu sistemi kuranlar hakkında adli işlem başlatılıyor.
SGK yetkilileri, dijital denetim sistemlerinin önümüzdeki dönemde daha da geliştirilerek, sahte sigortalılığın tamamen ortadan kaldırılmasını hedeflediklerini belirtiyor.
