Ülkede bu Pazar yapılacak referandumla, 50 milyon İsviçre frangının üzerindeki miraslara yüzde 50 vergi uygulanması önerisi halkın kararına sunulacak. Teklif, elde edilecek gelirin iklim kriziyle mücadelede kullanılmasını öngörüyor. Ancak kamuoyu araştırmaları, İsviçrelilerin büyük bölümünün bu radikal vergi modeline sıcak bakmadığını gösteriyor.
İklim Odaklı Vergi Modeli
“Sosyal ve Mali Açıdan Adil Bir İklim Politikası” adıyla oylamaya taşınan teklif, Sosyal Demokrat Parti’nin gençlik örgütü Jeunesse Socialiste tarafından hazırlandı. Modelin amaçları şöyle sıralanıyor:
- Ultra zenginlere daha yüksek vergi sorumluluğu yüklemek
- Yeni gelir kaynağını iklim değişikliğiyle mücadeleye aktarmak
Ancak Tamedia/20 Minuten tarafından yapılan son ankette, halkın %75’inin düzenlemeye karşı olduğu görüldü. Bu sonuç, teklifin kabul edilme ihtimalini oldukça düşürüyor.
Aile Şirketlerinden Ekonomik Kaygı
Vergi önerisi, yalnızca milyarderleri değil, ülkenin önemli bir bölümünü oluşturan aile şirketlerini de endişelendirdi. Sanayi kuruluşu Swissmem, düzenlemenin:
- Aile işletmelerinin sonraki nesillere devrini zorlaştıracağını,
- On binlerce kişinin çalışma hayatını riske atabileceğini
belirterek teklife açıkça karşı çıktı. Bunun yanı sıra, bazı varlıklı yabancıların İsviçre’ye taşınma planlarını askıya aldığı da ifade ediliyor.
Daha Önce Benzeri Reddedilmişti
ETH Zürih’ten araştırmacı Isabel Martinez, İsviçre’nin 2015 yılında benzer bir girişimi reddettiğini hatırlattı. O dönem yalnızca nüfusun %2’sini etkileyecek ve %20 vergi içeren düzenleme bile halk tarafından %71 oranında geri çevrilmişti. Bu nedenle uzmanlar, bu yılki çok daha yüksek oranlı teklifin kabul edilmesini “zor bir ihtimal” olarak değerlendiriyor.
Eşitsizlikle Mücadelede Sembolik Etki
OECD verilerine göre, miras vergilerinin 2023 yılında toplam vergi gelirleri içindeki payı yalnızca %0,41 oldu. Bu da teklifin gelir anlamında büyük bir bütçe katkısı sağlamayacağını, ancak ekonomik eşitsizlikle mücadelede sembolik bir adım olarak değerlendirilebileceğini ortaya koyuyor.
Kritik Oylama Bekleniyor
İklim krizi için radikal bir finansman önerisi sunan bu referandum, İsviçre’nin uzun yıllardır “zenginlerin güvenli limanı” olarak anılan ekonomik yapısı açısından büyük bir sınav niteliği taşıyor. Pazar günü yapılacak oylamanın, ülkenin yatırımcı imajından aile şirketlerinin geleceğine kadar birçok dinamiği etkilemesi bekleniyor.
