Çöl tozlarının insan, çevre ve bitkiler üzerinde oldukça
olumsuz etki bıraktığını ifade eden uzmanlar, vatandaşların dikkatli olmaları
yününde uyardı.
Çöl Tozlarının İnsan, Çevre Ve Bitkiler Üzerindeki Etkileri
Nelerdir?
Çöllerde gün içindeki sıcaklık farkı çok fazladır. Sıcaklık
farkından dolayı rüzgarlar oluşur ve çöldeki bitki, mantar, hayvan, çalı
kalıntıları ve küçük parçacıklar halinde bulunan toprağı atmosfere taşır.
Rüzgar vasıtası ile atmosferde dağılır. Bunlardan bir kısmı her yıl
belirli aralıklarla çöllerden ülkemize toz taşınımı halinde gelir. Özellikle
ilkbaharda Mart, Nisan, Mayıs aylarında en fazla olmak üzere yıllık ortalama 20
milyon ton toz yaş veya toz parçacığı olarak ülkemize taşınmaktadır.
Son yıllarda bilim insanlarının yaptığı çalışmalar ülkemize
yakın çevresinde bulunan başta Sahra çölü olmak üzere Suriye ve Arabistan
çöllerinden rüzgârlar vasıtasıyla her yıl 20 milyon ton toz taşınımının
gerçekleştiğini ortaya çıkarmıştır. Rüzgârlar vasıtasıyla çöllerden kalkarak
atmosfere karışan boyutları zerre büyüklüğündeki ince toz partikülleri
atmosferik taşınım ile çok uzak bölgelere kadar taşınmaktadır. Aynı zamanda
çökeldiği ortamlarda insanlar ve diğer canlılar üzerinde çeşitli etkiler
bırakmaktadır. Bütün bunlar çöllerin önemsiz kum yığınlarından ibaret alanlar
olmadığını doğal sistemler içerisinde önemli olumlu veya olumsuz işlevler
gördüğünü ortaya koymaktadır. Çöl tozları, hanımlarının kabusu olduğu gibi
insanların migren, astım gibi bazı rahatsızlıklarını tetiklerken solunum yolu
hastalıkları başta olmak üzere birçok sağlık probleminin ortaya çıkmasına sebep
olmaktadır.
Bunun yanında ulaşım, turizm gibi ekonomik
faaliyetlerin aksamasına günlük hayatın zorlaşmasına ve soluduğumuz havanın
kalitesinin düşmesine de neden olmaktadır. Bitkiler üzerine kuru veya
yağışlarla yaş olarak çökelen çöl tozları içerisinde barındırdığı demir,
alüminyum gibi minerallerle bitkilerin gelişimini hızlandırdığı kültür
bitkilerinin verimini artırdığı gibi bitkilerin yaprak yüzeylerini kaplayarak,
gözenekleri tıkayarak fotosentez ve solunum yapmalarını da
engelleyebilmektedir. Bu yönüyle çöl tozları bitkiler üzerinde hem olumlu hem
de olumsuz etkiler bırakabilmektedir.
