İLKE Vakfı Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi (TODAM) tarafından yayımlanan "Toplumun Görünümü 2024" raporu, bu değişimi çarpıcı verilerle ortaya koyuyor. Rapora göre, Kahramanmaraş genelindeki net göç hızı, deprem öncesine göre tam 6 katına yakın bir artış gösterdi.
Depremler Öncesi Denge Bozuldu
TODAM'ın kapsamlı raporu, Türkiye'deki iç göç hareketlerinin temel dinamiklerini ve özellikle 6 Şubat depremlerinin afet bölgesindeki illerin göç hızları ile demografik özelliklerine etkisini inceliyor. Depremler öncesi dönemde Kahramanmaraş ve çevre illerin net göç hızları genellikle sıfıra yakın pozitif ya da negatif değerlerde seyrederken, 2023'teki büyük felaket bu dengeyi kökten değiştirdi.
Kahramanmaraş'ta Nüfus Kaybı ve Göçün Boyutu
Sayısal olarak en fazla göç Hatay'da yaşanırken, nüfusa oranla bakıldığında Kahramanmaraş ve Adıyaman'ın yaklaşık yüzde 4'ü, Malatya'nın ise yaklaşık yüzde 9'u 2023 yılı içerisinde göç etmek zorunda kaldı. Bu dört ilde göç eden insanların yaklaşık yüzde 90'ı, afet nedeniyle göç ettiğini belirtti. Kahramanmaraş'ın Elbistan ilçesinde de benzer bir durum gözlemlendi ve 2023'te yaşanan nüfus kaybı, aradan geçen iki yıla rağmen henüz eski seyrine dönmedi.
Son 5 yılın istatistiklerine göre, Kahramanmaraş'ta 2019'da -7,8 olan net göç hızı, 2023'te yaklaşık 6 kat artarak -44,3'e yükseldi. Bu durum, 50 binden fazla kişinin Kahramanmaraş'tan göç ettiğini gösteriyor.
Bölgesel Demografik Değişim ve En Çok Göç Alan İller
İllerin aldığı ve verdiği göç verilerinden hesaplanan net göç değerlerine göre, İstanbul, Hatay, Malatya, Kahramanmaraş ve Adıyaman, 2023 yılında net göçü en düşük olan iller arasında yer aldı. 2023 yılında deprem bölgesindeki 9 ilden toplam 651 bin 151 kişi göç ederken, bu bölgeye ait toplam net göç yaklaşık -290 bin kişi olarak kaydedildi.
Afet sonrası göçün sadece deprem bölgesi dışına değil, iç bölgelere de yayıldığı görüldü. Mersin, Antalya, Ankara, Kayseri ve Konya, aldığı göçün yüzde 20'sinden fazlasını doğrudan deprem kaynaklı göçten elde etti.
