Döviz kurlarında oluşabilecek sert dalgalanmaların önüne geçmek amacıyla Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) yeni uygulamaları hayata geçirirken, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Borsa İstanbul da piyasaları dengeleyici kararlar açıkladı.
TCMB’den Döviz Piyasasına Müdahale
Merkez Bankası, döviz piyasasının sağlıklı işleyişini korumak ve kur oynaklığını sınırlamak amacıyla Türk lirası uzlaşmalı vadeli döviz satım işlemlerine başlanacağını duyurdu. Bu adımın, döviz likiditesini dengeleyerek piyasadaki aşırı fiyat hareketlerini kontrol altına almayı hedeflediği belirtildi.
Banka ayrıca, 1 hafta vadeli repo ihalelerine geçici süreyle ara verildiğini açıkladı. Benzer bir uygulama daha önce 20 Mart 2025 tarihinde de hayata geçirilmişti.
Uzmanlar, bu hamlelerin özellikle jeopolitik risklerin arttığı dönemlerde kur üzerindeki spekülatif baskıyı azaltmaya yönelik olduğunu değerlendiriyor.
Borsa İstanbul’da Açığa Satışa Geçici Yasak
SPK, jeopolitik gelişmelerin sermaye piyasaları üzerindeki olası etkilerini sınırlamak amacıyla yeni tedbirler açıkladı. Buna göre, 2 Mart – 6 Mart seans sonuna kadar Borsa İstanbul pay piyasalarında açığa satış işlemleri yasaklandı.
Ayrıca kredili sermaye piyasası işlemlerinde öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına karar verildi. Kararın, piyasalarda aşırı satış baskısını önlemeyi amaçladığı ifade edildi.
Emir/İşlem Oranı Düşürüldü
Borsa İstanbul Yönetim Kurulu kararıyla Pay Piyasası’nda uygulanan emir/işlem oranı (OTR) ikinci bir duyuruya kadar 5:1’den 3:1’e indirildi. Bu düzenlemenin, yüksek frekanslı ve yoğun emir trafiğinin piyasa oynaklığı üzerindeki etkisini azaltması bekleniyor.
TL Uzlaşmalı Vadeli Döviz Satımı Nedir?
Vadeli döviz işlemleri, belirlenen bir vade sonunda dövizin bugünden sabitlenen kur üzerinden alım veya satımını öngören türev ürünlerdir. TL uzlaşmalı sistemde ise fiziki döviz teslimi yerine kur farkı Türk lirası üzerinden hesaplaşılır.
Bankalar, Merkez Bankası’ndan sağladıkları vadeli döviz pozisyonlarını reel sektöre veya uluslararası piyasalara aktarabiliyor. Bu mekanizma, özellikle dalgalı dönemlerde artan korunma (hedge) talebini karşılayarak kur oynaklığını yumuşatmayı hedefliyor.
Amaç: Finansal İstikrarı Korumak
Alınan kararların temel amacı; sermaye piyasalarının güvenilir, şeffaf ve istikrarlı işleyişini sürdürmek, yatırımcı haklarını korumak ve finansal sistemde güven ortamını güçlendirmek olarak değerlendiriliyor.
Jeopolitik risklerin yüksek seyrettiği bu süreçte ekonomi yönetiminin ilave adımlar atıp atmayacağı ise yakından takip ediliyor.
