Yürüme hızınızda ve dayanıklılığınızda bir azalma var… El
sıkma gücünüz eskisi gibi değil… Kendinizi sürekli bitkin hissediyorsunuz…
Yıllar hızla geçip sizi orta yaşa taşıdığında bu belirtileri daha çok
hissetmeye başlamış olabilirsiniz. sarkopeni yani yaşlanmaya bağlı kas
erimesini işaret eden bu belirtiler, özellikle ileri yaş grubunun korkulu
rüyası haline gelebiliyor. Memorial Ankara Hastanesi Endokrinoloji ve
Metabolizma Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Şafak Akın, sarkopeni ve alınması
gereken önlemler hakkında bilgi verdi.
Sarkopeni yani yaşlanmaya bağlı kas erimesi, iskelet kas
kitlesi ve gücünün genel ve ilerleyici kaybı ve buna bağlı fiziksel
yetersizlik, düşük yaşam kalitesi ve ölüm gibi olumsuz sonuçlara neden olma
riskiyle belirlenen bir sendrom olarak tarif edilmektedir. Sarkopeninin yaşla
birlikte arttığı ,60-70 yaş arasında %5-13 oranında, 80 yaş ve üzerinde %11-50
oranında görüldüğü bildirilmektedir.
Obezite ve insülin direnci olanlar dikkat!
İnsülin direnci sonunda kas fonksiyonlarında bozulma
gözlenmektedir. Birçok çalışma, insülin direncinin iskelet kas kütlesinde
azalmaya neden olan bağımsız bir risk faktörü olduğunu göstermekte ve sadece
diyabetli bireylerde değil kronik böbrek hastalığı olanlarda da sarkopeni
sebepleri arasında sayılmaktadır. Yapılan bir çalışmada 75 yaş üstü ve ağır
insülin direnci bulunan hastalarda yeni başlangıçlı Tip 2 diyabetin sarkopeni
ile ilişkili olduğu gösterilmiştir.
Sarkopenik obez hastalarda kas kütlesi düşük,yağ kütlesi
fazladır ve sadece obez veya sadece sarkopenik olan hastlardan daha fazla
hareket problemleri yaşarlar ve güçsüzlüğe yatkın olurlar.
Modern tanı yöntemleri mevcut
İleri yaşa bağlı kas erimesi tanısı için kas kütlesi, kas
gücü ve fiziksel performansın değerlendirilmesi gerekmektedir. Kas kütlesinin
tespitinde yaygın olarak Bilgisayarlı tomografi, MR ve gelişmiş x ışını
teknolojileri kullanılmaktadır. Kas gücünün değerlendirilmesinde daha sık
olarak el sıkma kuvvet ölçümü, fiziksel performans değerlendirilmesinde de
genel yürüme hızı, merdiven tırmanma gücü testleri ve kısa fiziksel performans
bataryası kullanılmaktadır.
Egzersizle kaslarınızı güçlendirin
Yapılan çalışmalara göre yaşam tarzına yönelik yaklaşımlar,
fiziksel aktivite ve beslenme de kas erimesini etkilemektedir. Protein ağırlıklı
bir beslenmenin ve direnç egzersizlerinin sarkopeni tedavisinde ve sarkopeniden
korunmada etkili olduğu görülmektedir. Ağırlık kaldırma gibi direnç
egzersizleri ile kas gücünde ciddi artışlar sağlanabilmektedir.
Sağlıklı kaslar için protein ve D vitamini şart
Yaşam tarzına yönelik yaklaşımlar beslenme ile sarkopeni
ilişkisine dair giderek artan sayıda çalışma ile incelenmiştir. Sarkopenide
azalan kas kütlesinin artması için yeterli protein alımı oldukça önemlidir.
Yaşlılarda günlük protein alımı gün başına 1.2-1.3 gram olmalıdır. D vitamini
kas ve kemik metabolizmasında önemli rol oynayan bir hormondur. D vitamini
eksikliğinin kas güçsüzlüğüne ve kas kaybına sebep olduğu bilinmektedir. D
vitamini takviyesi ile kas gücünün düzeldiği, düşmelerin azaldığı ve kırıkların
önlendiği tespit edilmiştir.
