Yazın getirdiği en
ciddi hastalıklardan biri güneş çarpması.
Özellikle çocukların, kronik hastalıkları olanların güneşle
ve sıcak havalarla olan temasına dikkat etmesi gerekiyor. liv hospital İç
Hastalıkları Uzmanı Dr. alev Özsarı güneş çarpmasına karşı alınabilecek
önlemleri ve güneş çarpması durumunda yapılabilecekleri anlattı.
Güneş çarpması nedir?
Yazın getirdiği en ciddi hastalık güneş çarpmasıdır. Güneş
çarpması, aşırı sıcak nedeniyle beden ısısını ayarlayan mekanizmanın
(Termoregülasyon sisteminin) bozulması sonucu ortaya çıkan bir hastalık
tablosudur. Vücudun kendi ısısını düzenlemek için olan terlemeyi yeterince
gerçekleştirememesi durumudur. Ayrıca sıcaklarda aşırı terleme sonucu fazla
miktarda sıvı ve elektrolit kayıpları sonucunda da vücut sıcaklığı yükselmeye
başlayabilir. Bu durumdan en çok çocuklar, yaşlılar kronik hastalıkları
olanlar, aşırı alkol alanlar etkilenir.
En önemli belirtileri
nelerdir?
Yüksek ateş, baş ağrısı, nabız hızında artma, solunum
sayısında artma, tansiyon düşüklüğü, aşırı yorgunluk, bitkinlik hali.
Güneşe maruz kalma uzadıkça ve müdahale edilmedikçe, ağrılı
kramplar, kalpte ritim bozukluğu, bulantı- kusma-ishal, huzursuzluk, havale,
bilinç bulanıklığı, koma ve ölüm gelişebilir.
Nasıl yardım etmek
gerekir?
Hemen serin ve hava akımı olan bir yere alınmalı, giysileri
çıkarılmalı, düz yatırılmalı, bacakları yukarı kaldırılmalı ve ciltten
buharlaşma sağlayacak şekilde soğutulmalıdır.
Ilık -çok soğuk olmayan su banyosu yaptırılabilir veya
koltuk altı, boyun ve kalçalarına soğuk kompres uygulanabilir.
Bilinci açıksa bol su ve tuzlu ayran verilmeli. Şuur
bulanıklığı, havale geçirme gibi belirtiler varsa vakit geçirmeden hastaneye
götürmelidir.
Kas krampları serin bir yerde dinlenme ve bol sıvı almaya
rağmen 1 saatten uzun sürerse yine doktora başvurulmalıdır. Hastanın
soğutulması ve yeterli sıvının verilmesi önemlidir.
Ateş düşürücülerin faydası yok, hatta verilmesi sakıncalı
olabilir
Güneş çarpması sonucunda
hayatı tehlike oluşur mu?
Hafif güneş çarpmasında, tansiyon düşüklüğü, ateş, bitkinlik
olur. İlerledikçe bilinç bulanıklığı, baş ağrısı, koma ve ölümle
sonuçlanabilir. Sıvı kaybı ve ateş artışı devam ederse, bilinç kaybı ve nörolojik
bozukluklar ortaya çıkar,koma ve ölümle sonuçlanabilir. Bol sıvı tüketimi çok
önemlidir. Çünkü sıcakta ve nem arttığında terleme ile sıvı kaybederiz ve
kaybedilen sıvı ve sodyumu yerine koymak gerekir. Su ile birlikte tuzlu ayran
ve maden suyu önerilir. Ancak tansiyon sorunu olanlar buları dikkatli
tüketmelidir.
Güneş çarpması hangi
hastalıkları tetikleyebilir?
Özellikle yaşlıları, kronik hastalığı olanları ve çocukları
daha çok etkiler. Yüksek tansiyonu olanlarda, diyabeti olan ve özellikle
insülin kullanan diyabetli hastalarda, kalp hastalarında, böbrek hastalarında
sıvı kaybı nedeniyle daha erken ve ölümcül sonuçlar ortaya çıkar.
GÜNEŞ ÇARPMASINA
KARŞI ÖNLEMLERİNİZİ ALIN
En başta fazla güneşte kalınmamalıdır.
Susamayı beklemeden bol su ve maden suyu içilmelidir.
(Tansiyonu olanlar maden suyunu dikkatli tüketmelidir)
Yiyeceklere dikkat edilmeli, ağır ve yağlı yiyeceklerden
kaçınılmalı, sık aralıklarla ve sebze ve meyveden zengin beslenilmelidir.
Proteinden zengin gıdalar azaltılmalı, alkol ve kafeinden kaçınılmalıdır.
Özellikle sıcak günlerde alkol ve kafein almak vücudun ısısını ayarlayan
mekanizmayı olumsuz etkiler.
Giyeceklere dikkat edilmeli, mevsime uygun, vücudun
sıcaklığını çok yükseltmeyecek (Pamuklu ve keten gibi) terletmeyecek kumaşlar tercih
edilmeli, açık renkli kıyafetler giyilmelidir. Güneşten korunmak için geniş
kenarlı şapkalar takılmalıdır.
Ultraviyole ışınlarının en yoğun olduğu 11.00-15.00 saatleri
arasında, güneş altında spor faaliyetleri yapmaktan kaçınılmalıdır.
Sık sık duş alınmalıdır.
