Malatya Büyükşehir Belediyesi tarafından, T.C Kültür ve
Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü ve Malatya Valiliği’nin katkılarıyla
9-15 Kasım 2018 tarihinde düzenlenen 8. Malatya Uluslararası Film Festivali,
film gösterimleri ve paralel etkinliklerle devam ediyor.
Bugün yönetmen Nuri Bilge Ceylan, festival bünyesinde
düzenlenen ‘Ustalık Sınıfı’ söyleşisinde Malatyalı sinemaseverler ve basın
mensuplarıyla buluştu. Ceylan’ın söyleşisine ilgi oldukça yoğundu. Ceylan’ın
uzun yıllardır arkadaşı, yönetmen Mehmet Eryılmaz, söyleşinin moderasyonunu
gerçekleştirdi.
Kariyerinin başında yaşadığı zorluklardan yeni filminde
odaklandığı konulara, sanat hakkındaki düşüncelerinden kendisini etkileyen
konulara kadar çok farklı konularda dinleyicilerden gelen soruları cevapladı.
Genel olarak soru-cevap şeklinde ilerleyen söyleşide Nuri
Bilge Ceylan, sözlerine uzun süredir Türkiye’de böyle bir Master Class
yapmadığını, tanıdık simalar görmekten mutlu olduğunu söyledi. Ceylan,
sözlerine şöyle devam etti:
‘Ben kendimi usta saymıyorum. Benim penceremden öyle değil.
Ben öğrenci gibi görüyorum kendimi. Sinema sonu olan, bilinen bir şey değil,
devamlı öğrenilen bir şey. Ben buraya bildiklerimi değil yanlışlarımı da
anlatmak için geldim. Bazen en büyük öğretmen yaptığımız yanlışlar oluyor.
Bildiğimi zannettiğim şeyleri hemen unutuyorum. Onlar ilgi alanıma girmiyor.
Eksiklerimi yanlışlarımı çekinmeden paylaşmak isterim. Sinema yapmak benim için
bir tür itiraf alanı aslında. Kendim de film seyrederken aslında bir tür itiraf
ararım. Bildiklerini anlatan öğretmen gibi filmlerden canım sıkılır.’
‘Neden sinema?’ sorusunu ise Ceylan, şöyle yanıtladı: ‘Onu
tam olarak bilmiyorum. Belki roman yazma yeteneğim olsaydı onu tercih
edebilirdim. Yalnız üretme olanağı sağladığı için. Sinema benim için daha
kolay, yapabildiğimi düşündüğüm bir alan. Ama edebiyatı çok severim. Belki
sinemadan bile çok severim. Bana her zaman daha derine inebilmiş bir sanat
olarak görünmüştür. Tabii daha uzun da bir geçmişi var. Sinemanın tam olarak
bir Dostoyevski çıkarabildiğini düşünmüyorum henüz.’
Sonrasında sinema yapmaya nasıl karar verdiğinden bahseden
Ceylan, yönetmen olmaya askerde karar verdiğini anlattı. Ceylan, sözlerini
şöyle sürdürdü:‘Askerde karar verdim sinema yapmaya. Bunun nedeni uzun süren
yalnızlık. Askerde çok yalnızdım. Çok kitap okuyordum. Bu, hayatım için daha
büyük kararlar vermeme neden oldu. Okul bitmişti, hayat boş geliyordu, ne
yapacağımı bilmiyordum. Denize düşen yılana sarılır durumu oldu. Kitaplar
aldım, tekniğini bilirsem bu işi hallederim gibi geliyordu. Pek tanıdığım
yoktu, çok küçük bir zümrenin elinde gibi geliyordu sinema. Onun için sadece
kendi kişiliğime uygun yeni bir yöntem yaratma durumunda kaldım.’
Seyircilerden gelen ‘Karakterlerinizi seçerken nelere dikkat
ediyorsunuz?’ sorusuna Ceylan şöyle cevap verdi:
‘Muhakkak ki insan doğasının kendime göre şaşırtıcı birtakım
niteliklerini ortaya çıkarabilecek bıçak sırtı durumlar ortaya çıkarmaya
çalışıyorum. Beni heyecanlandıracak durumları ortaya çıkarabilecek karakterler,
olaylar yaratmaya çalışıyorum. Son filmde senaryoyu birlikte yazdığımız Akın’ın
babasından ilham aldım. Karakteri çok ilgimi çekiyordu, aynı yansımaları
babamda da görüyordum. Diş geçiremediğim, acısını çektiğim, kendime bile itiraf
etmekten çekindiğim biraz karanlık bölgelere dalmak istedim.’
Konuşmanın başında, sanata yaklaşımını itiraf olarak
değerlendirmesine yönelik gelen bir soruya ise Ceylan şöyle yanıt verdi:
‘Sanat öyle bir şey ki normal hayatta söyleyemeyeceğiniz,
kendinizden bile sakladığınız şeyleri daha güvenli bir mesafeden bir
karakterinize yükleyerek söylemenizi sağlar. Bazen icabında reddedilirsiniz.
Yine de sizin o konuda düşünmenize ve sizi sağaltmaya yarar. Hepimiz bir
öğretmen edasıyla bildiğimiz şeyleri anlatırsak ne anlamı var. İnsan ilişkisi
zayıflıklarımız üzerinden kurulur. Bir insanla arkadaş olmak isterseniz onunla
bir adım ileriye gitmek isterseniz, bir itirafta bulunmak gerektiğini
hissedersiniz. Çünkü gerçek ilişkinin öyle kurulabileceğini düşünürsünüz.
Kültür denen şeyin itiraf denen mekanizmayı daha çok beslemesi, desteklemesi
gerekiyor bir şekilde. En azından cezalandırmaması gerekiyor. Ben kendi
zayıflıklarını ortaya koymaya çalışan birine her şeyimi veririm.’
Sette ekibiyle nasıl çalıştığı yönünde gelen bir soruya
başarılı yönetmen bunun teknik bir ilişki olduğunu ifade etti. Ceylan,
sözlerini şöyle sürdürdü:
‘Bir anlamda sinema benim için çok kolektif bir sanat değil.
Hatta kalabalık içinde hissettiğiniz yalnızlık daha büyük bir şey. Sette siz
bir şeylerle uğraşıyorsunuz ama kimse anlamıyor o an ne yaptığınızı. Sinema
kalabalık olarak üretilen bireysel bir sanat. Sizin anlatmaya çalıştığınız o
kırılgan şeyin yalnız taşımanız gereken bir şey olduğunu bilyorum.’
Tarkovski, Kiarostami, Dostoyevski gibi sevdiği yazar ve
yönetmenlerden sık sık bahseden Ceylan, hâlâ çok fazla okumak istediği kitap,
izlemek istediği film olduğundan söz etti.
Söyleşinin sonunda malatya büyükşehir belediyesi Başkanı
Hacı Uğur Polat, Nuri Bilge Ceylan’a festivale sunduğu katkı için teşekkür
etti.
