Gün içinde sürekli
koşup oynayan ve son derece sağlıklı görünen çocuklarda da kalp hastalıkları
görülebiliyor.
Halk arasında
“Çocuktur kalp hastası olamaz” şeklindeki yanlış inanışın aksine, pek çok çocuk
doğuştan gelen kalp hastalıkları nedeniyle çeşitli risklerle karşı karşıya
kalabiliyor. Çocuklara kalp sağlığı açısından da tarama yapılması, onların
ideal kiloda kalmalarına özen gösterilmesi ve enfeksiyondan korunmalarına
dikkat edilmesi sayesinde olası olumsuz durumların önüne geçilebiliyor.
Memorial Şişli/Bahçelievler Hastaneleri Çocuk Kardiyoloji ve Romatoloji Uzmanı
Prof. Dr. Rukiye Nurten Eker Ömeroğlu, çocuklarda görülen kalp hastalıkları ve
tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi.
Kalp hastalığı her
zaman belirti vermiyor
Çocuklarda kalp hastalıklarının çok önemli bir kısmı
doğuştan gelmektedir. Morarma, terleme, sık nefes alma, nefes darlığı, kilo
alamama, kolay yorulma, halsizlik, çarpıntı, göğüs ağrısı, bayılma gibi
şikayetler görüldüğünde vakit kaybedilmeden bir uzmana başvurulması önemlidir.
Bununla birlikte kalpte küçük delikler ve hafif darlıklar görünürde hiçbir
belirti vermeyebilir ancak doktor muayenesinde ortaya çıkabilir. Oldukça nadir
görülmekle birlikte; ciddi olsa bile erken çocukluk çağında sessizce ilerleyen
kalp hastalıkları görülebilmektedir. Bunların büyük kısmı genetik geçiş
gösteren kalp kası hastalıkları ve ritim bozukluklarıdır. Anne ya da baba
tarafında ani, beklenmeyen ölüm öyküsü bulunması bu hastalıklar açısından
uyarıcı olmalıdır.
Enfeksiyonlar kalbi
etkileyebilir
Doğuştan kalp hastalıkları dışında çoğu virüs ya da
bakteriyel enfeksiyonlar sonucu ortaya çıkan edinsel kalp hastalıkları da kalp
kasını ve kapakçıkları etkileyebilir. Bu nedenle geçmişte süresi uzamış yüksek
ateş, eklem ağrıları ve şişlikleri geçirmiş ya da kalp hastalığını
düşündürebilecek bulgulara sahip çocuklar riskli grupta yer almaktadır.
Ayrıntılı muayene
önemlidir
Günümüzün en önemli sağlık problemlerinden biri olan obezite
hastalığı olan çocuklar, eğer ailede erken koroner kalp hastalığı öyküsü de
varsa, kalp açısından düzenli olarak takip edilmelidir. Bu çocuklarda ayrıca
insülin direnci ve kan yağları düzeylerine de bakılmalıdır. Özetle kendi sağlık
özgeçmişinde ciddi rahatsızlıklar olan, ailede kalp hastalıkları öyküsü
bulunan, belirtilen semptomlara sahip, fiziki muayenede ilgili bulguların
saptandığı çocuklar ve fazla kilolu çocuklar kalp kontrolü yapılması gereken
gruptadır. Bu durumda ayrıntılı sağlık öyküsü alınıp, iyi bir fiziki muayene,
tansiyon ölçümü, EKG, efor ve ekokardiyografi yani EKO ile tarama yapılabilir.
Gerekirse daha ileri testler de önerilebilir.
Kalbe uygun
egzersizler yapılmalı
Çocuk sağlığında sporun önemi büyüktür. Çocuklarda spora
başlama yaşı en erken 4 olmalıdır. 5-7 yaşta fiziksel gelişim ve büyüme için
koşma, tırmanma, yüzme, teneffüs aralarında vücut hareketleri, motor
yeteneklerin gelişimi için de top atma, yakalama, ayakta topa vurma
çalışmaları, denge ve hız için de folklor, dans ve ritim çalışmaları
önerilebilir. 8-9 yaş grubu çocuklar için sosyal gelişim açısından grup
aktiviteleri, takım oyunları tercih edilmelidir. İlköğretim çağında atletizm,
jimnastik, yüzme ve kayma sporları uygundur. Çocuklarda genellikle dinamik
sporlar, yani oksijen tüketiminin fazla olduğu kaslarda uzama, kısalma ile
yapılan, kaslara basınç yükü oluşturmayan egzersizler tercih edilmelidir. Koşu,
voleybol, basketbol, futbol, hokey, tenis bu grup sporlardandır. Kalp hastası
çocuklarda statik sporlar özellikle sakıncalıdır. Halter, vücut geliştirme gibi
sporlar boy uzamasını olumsuz yönde etkiler.
Spora başlamadan önce
muayene şart
Profesyonel olarak spor yapan çocuklar için aile öyküsünün
alınması ve fiziki muayenenin yanında EKG, EKO ve efor testi yapılması uygun
olmaktadır.
Efor kalp hastası
çocukları zorlar
Kalp hastası bir çocukta efor çoğu zaman zorlayıcıdır. Özellikle kan akımının önünde engellerin olduğu, doğuştan kalp hastalıkları bulunan çocuklarda efor sırasında; göğüs ağrısı, çarpıntı, baş dönmesi, bayılma gibi durumlar görülebilir. Ne yazık ki bazen ilk bulgu ölüm bile olabilmektedir. Bazı tip ritim bozuklukları da efor ile tetiklenir ve benzer bulgular içerir. Kalp problemi olan çocuklara yarışmalı sporlar önerilmemelidir. Ancak dinamik sporlara düzenli takip ve kontrollerle izin verilebilir. Gelişmiş ülkelerde spor alanlarında defibrilatör yapabilen cihazlar ve onu kullanabilen eğitimli kişiler olduğu için kalp hastası çocuklara da spor yapma şansı verilmektedir.
