Gıda, beslenme ve sağlık konularında geliştirdiği projelerle
toplum sağlığının geleceği için çalışan Sabri Ülker Vakfı, bu yılki teması
“Aile ve Diyabet” olarak belirlenen 14 kasım dünya diyabet günü nedeniyle dünya
genelinde milyonlarca insanda görülen sağlık sorunu diyabetten korunmak için
tavsiyeler veriyor.
Kurulduğu 2009 yılından bu yana sağlıklı yaşam bilincinin
gelişmesine katkı sağlamak, toplumu beslenme ve sağlık alanlarında bilimsel ve
güvenilir bilgiyle aydınlatmak üzere birçok projeyi hayata geçiren Sabri Ülker
Vakfı, 14 Kasım Dünya Diyabet Günü’nde tüm dünyada 6 saniyede bir kişinin
hayatını kaybetmesine neden olan diyabet hastalığına dikkat çekiyor.
Uluslararası Diyabet Federasyonu (IDF) tarafından bu yılki teması “Aile ve
Diyabet” olarak belirlenen Dünya Diyabet Günü’nde Sabri Ülker vakfı da farkındalık
için tavsiyelerde bulunuyor.
Dünyada her 11 yetişkinden biri diyabetli
Uluslararası Diyabet Federasyonu 2015 yılı verilerine
göre,415 milyon bireyde yani 11 yetişkinden 1’inde diyabet hastalığı
görülüyor. Bu rakamın 2040 yılında ise 642 milyona
ulaşabileceği tahmin ediliyor. Türkiye Diyabet, Hipertansiyon, Obezite ve
Endokrinolojik Hastalıklar Prevalans Çalışması-II (TURDEP-II) sonuçlarına göre,
ülkemizde diyabet görülme sıklığı ise yüzde 13.7 oranında. Küresel sağlık
harcamalarının yüzde 12’sinden sorumlu olan bu önemli hastalık diğer birçok
sağlık sorununu da beraberinde getiriyor. Diyabetin ortaya çıkması ile birlikte
sürekli normal değerlerin üzerinde seyreden kan şekeri, sinir sistemi, göz,
kalp ve böbrek gibi organlarda akut ve kronik komplikasyonlara neden oluyor,
bunun bir sonucu olarak da bu organların işlevlerinde önemli sorunlara yol
açabiliyor.
En yaygın görülen diyabet türleri hangileri?
Kan şekerini düzenleyen insülin hormonunun üretilememesi veya hücrelerdeki
etkinliğinin azalmasına bağlı olarak ortaya çıkan ve artmış kan şekeri
düzeyleriyle tespit edilen kronik bir hastalık olan diyabetin en yaygın görülen
türleri arasında Tip 1, Tip 2 Diyabet ve gebelikte ortaya çıkan gestasyonel
diyabet yer alıyor.
Tip 1 diyabetli çocuklar ve yetişkinler, doktor ve
diyetisyen kontrolünde uygulanan insülin tedavisi, beslenme tedavisi ve düzenli
fiziksel aktivite ile sağlıklı bir yaşam sürdürebiliyor. Tüm diyabet
vakalarının yüzde 90’ından sorumlu Tip 2 diyabette ise Tip 1 ‘den farklı olarak
pankreastan insülin salınımı gerçekleşiyor, ancak insülinin karaciğer, kas ve
adipoz dokudaki etkinliği azalıyor. Tip 2 diyabet, genetik yatkınlığın yanı
sıra şişmanlık, hareketsizlik gibi yaşam tarzına bağlı olarak da ortaya
çıkabiliyor. Gestasyonel diyabet ise ilk kez gebelik döneminde ortaya çıkan,
genellikle beslenme tedavisi ve yaşam tarzı değişikliği ile kontrol altına
alınabilen, gerekli durumlarda insülin tedavisinin uygulandığı diyabet türü
olarak öne çıkıyor. Tedavi, izlem ve yaşam tarzı değişikliğiyle kontrol altına
alınabiliyor. Ancak ihmal edilirse annenin ve bebeğin ileri yaşamda diyabete
yakalanma riskinin yüzde 70-80 olduğu bildiriliyor.
Diyabetten korunmak için ne yapılmalı?
Vücut ağırlığınızı kontrol edin: Son yıllarda yapılan
birçok araştırma, şişmanlığın Tip 2 diyabete yakalanma riskiyle doğrudan
ilişkili olduğunu ortaya koyuyor. Risk şişmanlık ile 7 kat, obezite ile 20 ile
40 kata ulaşabiliyor. Şişman bireylerin vücut ağırlığında sağlanan yüzde 7-10
kayıp ile Tip 2 diyabete yakalanma riski yarı yarıya azalıyor.
Aktif olun: Fiziksel aktiviteyi arttırarak kasları
çalıştırmak, hücrelerin insülin duyarlılığını arttırarak kan şekerinin
düzenlenmesine yardımcı oluyor. Hastalık Kontrol ve Koruma Merkezi (CDC), haftada
5 gün, en az yarım saat orta tempolu yürüyüşün Tip 2 diyabetin önlenmesinde
etkili olduğunu belirtiyor.
Tam tahılları tercih edin: Tam tahıllar, posa/lif
içeriği ile mideyi daha yavaş terk ettiği ve besinlerin bağırsaktan geçiş
zamanını uzattığı için kan şekerinin daha yavaş yükselmesini sağlıyor.
Yağ tüketimine dikkat edin: Zeytinyağı başta olmak
üzere, omega-3 yağ asitlerinin en iyi kaynağı olan balık ve diğer deniz
ürünleri tüketiminin Tip 2 diyabet riskini azaltabileceği belirtiliyor.
Akdeniz Diyeti: Akdeniz diyeti, sebze, meyve, tam
tahıllar, kuru baklagiller, yağlı tohumlar, bitkisel sıvı yağlar ve balık
tüketiminin yüksek olduğu beslenme modelidir. Akdeniz diyeti ile posa, sağlıklı
diyet yağları ve antioksidan alımı, Tip 2 diyabet riskinin azalmasında etkili
olduğu belirtiliyor.
