Bakanlık, yapay zekâ destekli risk analiz uygulaması KAŞİF’i devreye alarak günlük yaklaşık 4 milyon mükellefi analiz etmeye başladı.
Kayıt dışı ekonomiyle mücadele kapsamında geliştirilen yeni sistemle, gerçekte herhangi bir mal teslimi ya da hizmet olmadığı halde düzenlenen sahte faturaların çok daha hızlı ve etkin biçimde tespit edilmesi hedefleniyor. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), daha önce kural tabanlı çalışan Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı (RİTAP) ile yürüttüğü çalışmaları, KAŞİF ile ileri bir aşamaya taşıdı.
YAPAY ZEKÂ VE MAKİNE ÖĞRENMESİ KULLANILIYOR
Makine öğrenmesi ve yapay zekâ teknolojileriyle geliştirilen KAŞİF, GİB Teknoloji birimi ile TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü iş birliğinde hazırlandı. Kural tabanlı çalışmayan sistem, önceden tanımlanmış kalıplara ihtiyaç duymadan büyük veri setlerini günlük olarak analiz ediyor. Mükelleflerin davranışlarındaki değişiklikleri kendiliğinden algılayan uygulama, yeni riskleri otomatik olarak tespit ediyor.
Büyük veri altyapısı üzerinde çalışan KAŞİF, onlarca terabayt veriyi inceleyerek mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, çalışan sayısı, üretim kapasitesi ve demirbaş gibi pek çok başlıkta risk analizi yapıyor. Tespit edilen riskli durumlar günlük raporlarla ilgili birimlere iletiliyor.
SAHTE ŞİRKETLER KISA SÜREDE ORTAYA ÇIKARILIYOR
Uygulamanın devreye alınmasının hemen ardından, sahte belge düzenleme riski yüksek olan çok sayıda mükellef kısa sürede belirlendi. Sistemin analizleri sayesinde, kuruluşunun ilk günlerinde sahte fatura düzenleyen firmalar, yüksek tutarlı sahte belge trafiği olan şirketler ve herhangi bir ticari faaliyeti bulunmadan yalnızca sahte fatura kesmek amacıyla kurulan binlerce mükellef tespit edildi. Ayrıca haksız KDV iadesi talep eden mükelleflerin de belirlenerek işlem başlatıldığı bildirildi.
RİSKLİ MÜKELLEFLER İNCELEMEYE SEVK EDİLİYOR
Sahte belge düzenleme riski yüksek görülen mükellefler, vergi incelemesi yapılmak üzere Vergi Denetim Kurulu’na bildiriliyor. Aynı zamanda bağlı bulundukları vergi dairelerine iletilen bilgiler doğrultusunda iş yerlerinde yoklama yapılıyor. Yapılan değerlendirmeler sonucunda sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu tespit edilen mükellefiyetlerin kapatıldığı ifade ediliyor.
BAKAN ŞİMŞEK: “ANINDA TESPİT EDİYORUZ”
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni teknolojilerin kayıt dışı ekonomiyle mücadelede önemli bir güç sağladığını belirterek, “Yapay zekâ ve makine öğrenmesi sayesinde artık kayıt dışı faaliyetleri anında tespit ediyor ve gerekli işlemleri hızla yapıyoruz. Tüm mükelleflerimizi kayıt içinde kalmaya davet ediyorum” dedi.
Şimşek, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın risk analiz altyapısını sürekli güncellediğini vurgulayarak, bu uygulamalarla hem kayıt dışı ekonomiyle etkin mücadele edileceğini hem de haksız rekabetin önüne geçileceğini kaydetti.
