Devlet kurumlarına yıllar boyunca gizlice sızan Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ), Türk Silahlı Kuvvetleri içerisindeki mensupları aracılığıyla anayasal düzeni hedef alan bir darbe girişiminde bulundu. Ancak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın çağrısı, güvenlik güçlerinin direnişi ve milyonlarca vatandaşın meydanlara çıkmasıyla girişim yaklaşık 21 saat içinde başarısızlığa uğratıldı.
FETÖ'nün Darbe Hazırlıkları Yıllar Öncesinden Başladı
Yetkililerin tespitlerine göre FETÖ, uzun yıllar boyunca devletin kritik kurumlarında örgütlenerek darbe için altyapı oluşturdu. Örgüt, daha önce MİT krizi, 17-25 Aralık süreci ve MİT TIR'larının durdurulması gibi olaylarla hükümete karşı çeşitli girişimlerde bulundu.
2015 genel seçimlerinin ardından devletin FETÖ mensubu askerleri tasfiye etmeye hazırlanması üzerine örgüt, darbe planını hızlandırdı. Darbe öncesinde örgütün sözde yöneticileri ve askeri yapılanmasının temsilcileri Ankara'da birçok gizli toplantı gerçekleştirdi. Son hazırlık toplantıları ise Temmuz 2016'nın ilk haftasında yapıldı.
İddialara göre darbe planı, örgüt elebaşı Fetullah Gülen'in onayına sunulduktan sonra uygulamaya geçirildi.
Darbe Planı Son Anda Değişti
FETÖ'nün ilk planına göre darbe girişiminin 16 Temmuz 2016 saat 03.00'te başlaması öngörülüyordu.
Ancak Kara Havacılık Komutanlığı'nda görevli bir pilot binbaşının Milli İstihbarat Teşkilatı'na yaptığı ihbar, darbecilerin planlarını değiştirmesine neden oldu.
MİT Müsteşarı Hakan Fidan'ın dönemin Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar ile görüşmesi ve alınan güvenlik tedbirlerinin darbeciler tarafından öğrenilmesi üzerine örgüt, darbe saatini erkene çekerek operasyonu 15 Temmuz akşamı saat 20.30'da başlattı.
İlk Kritik Saatler
Darbe girişiminin başlamasıyla birlikte Genelkurmay Başkanlığı'nda hareketlilik yaşandı. Darbeci askerler Genelkurmay Başkanı Orgeneral Hulusi Akar'ı alıkoydu.
Ankara ve İstanbul başta olmak üzere birçok şehirde tanklar sokaklara çıktı. Köprüler kapatıldı, kritik kamu kurumları hedef alındı.
Genelkurmay Karargâhı'nda görev yapan Astsubay Bülent Aydın, darbeciler tarafından şehit edilerek 15 Temmuz'un ilk şehidi oldu.
TRT'de Darbe Bildirisi Okutuldu
Darbeciler gece ilerleyen saatlerde TRT binasını işgal ederek silah zoruyla darbe bildirisini ekranlardan okuttu.
Aynı dakikalarda savaş uçakları Ankara semalarında alçak uçuş yaparken, helikopterler Emniyet Genel Müdürlüğü, Özel Harekât Daire Başkanlığı ve MİT yerleşkesine saldırılar düzenledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Tarihi Çağrısı
Gece saat 00.24'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, CNN Türk canlı yayınına telefon bağlantısıyla katılarak vatandaşları meydanlara davet etti.
Bu çağrının ardından Türkiye'nin dört bir yanında milyonlarca kişi demokrasiye sahip çıkmak için sokaklara çıktı. Vatandaşlar tankların önüne geçti, kamu binalarını korumak için güvenlik güçleriyle birlikte hareket etti.
Ömer Halisdemir'in Tarihe Geçen Müdahalesi
Darbe girişiminin seyrini değiştiren olaylardan biri de Özel Kuvvetler Komutanlığı'nda yaşandı.
Dönemin Özel Kuvvetler Komutanı Korgeneral Zekai Aksakallı'nın talimatını yerine getiren Astsubay Kıdemli Başçavuş Ömer Halisdemir, komutanlığı ele geçirmek üzere gelen darbeci Tuğgeneral Semih Terzi'yi vurdu.
Halisdemir, görevini yerine getirdikten sonra darbeciler tarafından açılan ateş sonucu şehit edildi. Gösterdiği fedakârlık, 15 Temmuz'un simge olaylarından biri olarak tarihe geçti.
TBMM ve Kamu Kurumları Bombalandı
Vatandaşların direnişini kırmak isteyen darbeciler, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni savaş uçaklarıyla bombaladı.
TBMM iki kez hedef alınırken, Emniyet Genel Müdürlüğü, Özel Harekât Başkanlığı, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi çevresi ve birçok stratejik nokta da saldırılara maruz kaldı.
Özel Harekât Daire Başkanlığı'na düzenlenen saldırıda çok sayıda polis şehit oldu.
İstanbul'da Kritik Mücadele
İstanbul'da Boğaziçi Köprüsü (15 Temmuz Şehitler Köprüsü), Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve Atatürk Havalimanı darbecilerin hedefleri arasında yer aldı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı taşıyan uçak gece saatlerinde Atatürk Havalimanı'na inerken, binlerce vatandaş havalimanında toplanarak Erdoğan'ı karşıladı.
Sabah saatlerine doğru köprülerde ve diğer kritik noktalarda bulunan darbeci askerler güvenlik güçlerine teslim olmaya başladı.
Darbe Girişimi 21 Saatte Bastırıldı
Sabah saatlerinde darbecilerin kontrolündeki birçok nokta yeniden devletin kontrolüne geçti.
Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar kurtarıldı. Akıncı Üssü'nün pistleri savaş uçaklarının kalkışını engellemek amacıyla vuruldu.
15 Temmuz 2016 günü saat 12.57'de dönemin Başbakanı Binali Yıldırım, Genelkurmay Başkanı Hulusi Akar ve Milli Savunma Bakanı Fikri Işık ile birlikte yaptığı açıklamada darbe girişiminin tamamen bastırıldığını duyurdu.
Yaklaşık 21 saat süren kalkışma başarısızlıkla sonuçlandı.
Darbe Girişiminin Acı Bilançosu
15 Temmuz darbe girişiminde;
- 253 kişi şehit oldu.
- 2 binden fazla kişi yaralandı.
- Yaklaşık 9 bin askeri personel darbe girişiminde görev aldı.
- 35 savaş uçağı, 37 helikopter, 246 zırhlı araç ve 74 tank kullanıldı.
- Darbeciler ayrıca binlerce hafif silahla güvenlik güçleri ve sivillere ateş açtı.
Yargı Süreci ve Sonrası
Darbe girişiminin ardından Türkiye genelinde yüzlerce dava açıldı. Darbenin planlayıcıları ile uygulayıcıları hakkında ağırlaştırılmış müebbet ve müebbet hapis cezaları verildi. Çok sayıda örgüt mensubu güvenlik güçlerinin operasyonlarıyla yakalanırken, devlet kurumlarında kapsamlı tasfiye süreci başlatıldı.
FETÖ Elebaşı Gülen 2024'te Hayatını Kaybetti
Türk yargısının hakkında birçok suçtan iadesini talep ettiği FETÖ elebaşı Fetullah Gülen, uzun yıllar ABD'nin Pensilvanya eyaletinde yaşamını sürdürdü. Türkiye'nin iade taleplerine rağmen ABD makamlarınca teslim edilmeyen Gülen, 20 Ekim 2024'te ABD'de hayatını kaybetti. Ölümü, ABD makamlarının Türk yetkililerine ilettiği resmi belgeyle doğrulandı.
Aradan geçen 10 yıla rağmen 15 Temmuz gecesi yaşananlar, Türkiye'nin yakın tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor. Darbe girişimi sırasında hayatını kaybeden 253 şehit, her yıl düzenlenen anma programlarıyla yad edilirken, o gece gösterilen toplumsal direniş demokrasi tarihinin en kritik mücadelelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
