Her kadın bir gün mutlaka anne olmak ve bu özel duyguyu
yaşamak ister. Bu süreci rahat ve sağlıklı geçirebilmek için ise sadece
hamilelik döneminde değil, gebe kalmadan önce bir takım önlemler alınması büyük
önem taşır. memorial ataşehir hastanesi Tüp Bebek Merkezi’nden Kadın
Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Fırat Tülek, anne adaylarının gebe
kalmadan önce almaları gereken 10 önlem hakkında bilgi verdi.
1-Sigarayı bırakın
Çocuk sahibi olmayı planlayan bir kadının dikkat etmesi
gereken ilk nokta gebelik öncesi dönemde sigarayı bırakmak olmalıdır. Yapılan
araştırmaların birçoğu tütün kullanımının kadın doğurganlığını ve erkekte sperm
sayısını azalttığını göstermektedir. Ayrıca hamilelik döneminde sigara içmek;
erken doğum, bebekte düşük doğum ağırlığı, plasenta problemleri, düşük yapma,
ölü doğum, yarık dudak/ damak gibi birçok sağlık problemine neden olmaktadır.
2-Alkol tüketmeyin
Gebelikte alkol alımı ile ilgili tanımlanan bir eşik değeri
yoktur. Bu nedenle gebelik öncesinde ve gebelikte alkol alınmamalıdır. Alkol
tüketimi gebelikte düşük riskini ve ölü doğum riskini artırmakta ayrıca aşırı
alkol alımı, fetal alkol sendromu olarak tanımlanan bebekte yüz deformitelerine ve zeka geriliğine neden olmaktadır.
3-İdeal kilonuzdayken hamile kalmaya dikkat edin
Hamile kalınmadan önce sağlıklı bir kiloya ulaşılmalıdır.
Çok zayıf ya da çok kilolu olarak hamile kalmak, gebelik sürecinde yüksek
tansiyon, diyabet yani şeker hastalığı, çarpıntı hissi ve yorgunluk gibi birçok
problemi beraberinde getirmektedir. Düzenli egzersiz yapılarak vücut hamilelik
dönemine hazırlanabilir.
4- Yanlış beslenme alışkanlığınızdan vazgeçin
Hamilelik öncesinde sağlıklı ve dengeli beslenmeye başlamak
çok önemlidir. Sağlıklı beslenmek aynı zamanda düzenli beslenmek demektir.
Günlük olarak 3 ana öğün ve hafif ara öğünler ile beslenmeye özen göstermek
gerekmektedir. Yenilen gıdalarda çeşitliliğe önem verilerek pek çok vitamin ve
minerali almak mümkün olmaktadır. Aşırı yağlı, tatlı ve kalorili gıdalar
yerine; protein ve karbonhidrattan zengin, yağ oranı düşük besinler
tüketilmelidir. Çay ve kahve tüketimi azaltılıp bunların yerine ayran, süt ve
taze sıkılan meyve sularını tercih edilmelidir. Dengeli beslenmek yerine
vitamin ve mineral hapları tüketmekten kesinlikle uzak durulmalıdır.
5- Folik asit takviyesine başlayın
Bebeğin beynine ve omuriliğine giden sinir yolu yani nöral
tüp gebeliğin ilk ayında daha gebelik fark edilmeden bile önce gelişmektedir.
Gebe kalmadan önce tavsiye edilen folik asit kullanımı, sinir yolu kusuruna
(nöral tüp defektleri) engel olmaktadır. Gebelik planlayan tüm kadınların
gebelikten önceki 2 ay ve gebeliğin ilk 3 ayında günde 400 mikrogram folik asit
alması gerekmektedir.
6- Doktorunuzla doğru bir planlama yapın
Sağlıklı bir gebelik yaşamak için, gebe kalmadan önce sağlık
kontrolünden geçilmelidir. Gebelik öncesi sağlık kontrolü özellikle otuzlu ve
kırklı yaşlarda ya da annenin kronik herhangi bir rahatsızlığı var ise daha
büyük önem taşımaktadır. Gebelik öncesi sağlık kontrolünde anne ve baba
adayının aile öyküleri alınarak kalıtsal özellik gösterebilecek bir hastalığın
olup olmadığı araştırılmaktadır. Jinekolojik muayene ve ultrasonagrafi ile
rahim ve yumurtalıklar değerlendirilmektedir. Rahme ait bazı bozuklukların da
(miyomlar, polipler gibi) hamilelik öncesi saptanması önemlidir. Eğer gerekli
görülürse smear testi uygulanmaktadır. Laboratuvar testleri ile karaciğer,
böbrek fonksiyonları ve kronik hastalık varlığı (hepatit, rubella, toksoplazma,
şeker, hepatit gibi) araştırılmaktadır. Sağlık kontrolünde bu zamana kadar
kullanılan doğum kontrol yöntemi göz önünde bulundurulmaktadır.
Uzun süre belli bir doğum kontrol hapı kullanıldığında,
doğurganlığın geri gelmesi zaman alabilmektedir. Kadınların %50’si son doğum
kontrol hapını kullandıktan 6-7 ay sonrasında ancak gebe kalabilmektedir.Eğer
gebede herhangi bir kronik rahatsızlık varsa, obezite ya da şeker hastalığı;
yüksek tansiyon, astım gibi kronik bir rahatsızlık, gebe kalınmadan önce
bunların kontrol altında olduğundan emin olunmalıdır. Doktorlar bazı durumlarda
gebelikte bazı tedaviler önerebilmektedir. Ayrıca hekimler gebelik boyunca var
olan kronik rahatsızlıklar için dikkat edilmesi gerekenler konusunda gebeyi
bilgilendirmektedir. Aynı şekilde aile öykülerinde genetik bir rahatsızlık olan
gebenin bu konuda da doktorunu bilgilendirmesi gerekmektedir.
7- Aşıların tam olması önemli
Suçiçeği, rubella gibi enfeksiyonlar doğmamış bir bebek için
tehlike arz edebilmektedir. Eğer gerekli aşılar yapılmamışsa, gebe kalınmadan
en az 1 ay önce kan testi yapılarak bağışıklığın, aşıların kontrol edilmesi
gerekmektedir.
8- İlaç kullanımına dikkat!
Erken hamilelik dönemleri içerisinde bir takım ilaçlar
plasentadan geçip bebek gelişimini olumsuz etkilemektedir. Kullanılan ilaçlar,
vitamin ya da bitkisel takviyeler konusunda doktorlar mutlaka
bilgilendirilmelidir. Kullanılan ilaç başka bir ilaçla değiştirilebilir ya da
gebe kalınmadan önce bırakılması önerilebilmektedir.
9- Diş tedavinizi yaptırın
Hamilelik planlanırken dişlerin ve diş etlerinin sağlıklı
olduğundan emin olunması gerekmektedir. Ağız içinde mevcut olan sorunlara ait
tedavilerin hamilelikten önce tamamlanması bu süreci kolaylaştırmaktadır.
Hamilelikte diş eti hastalıkları riski daha fazladır ve diş eti hastalıkları
erken doğuma bile neden olabilmektedir. Bu sebeple gebelik öncesinde ağız ve
diş kontrolünün yapılması ve iyi bir ağız hijyeninin kazanılmış olması
gerekmektedir.
10- Düzenli egzersiz yapın ve stresi azaltın
Hamilelik öncesinde düzenli egzersiz hamilelik döneminin
daha rahat geçmesi açısından önemlidir. Hamilelik döneminde ve öncesinde
özellikle yoga ve pilates son dönemlerde anne adaylarının en çok tercih
ettikleri egzersizlerdendir. Vücudu rahatlattığı gibi normal doğum planlayan
annelerin motivasyonunu artırmakta, sırt ve bel ağrılarını ve aynı zamanda
stresi azaltarak gebelik öncesi ve sonrasında anne adaylarına büyük faydası
olmaktadır.
